Schematherapie
Soms reageer je heftiger dan de situatie vraagt. Of je loopt steeds opnieuw in dezelfde valkuil. Schematherapie helpt je begrijpen waar die patronen vandaan komen en hoe je ze kunt doorbreken.
Wat is schematherapie?
Schematherapie richt zich op hardnekkige gedachte- en gedragspatronen die in de kindertijd zijn ontstaan. We noemen deze patronen 'schema's': diepgewortelde overtuigingen over onszelf en de wereld, zoals 'ik ben niet goed genoeg' of 'anderen zijn niet te vertrouwen'.
Schema's zijn niet irrationeel. Ze hadden destijds een functie, ze hielpen je omgaan met je situatie als kind. Maar in het volwassen leven blijven ze automatisch actief, ook in situaties waar ze niet langer helpend zijn. Je reageert dan intenser dan de situatie vraagt, of kiest voor gedrag dat je op korte termijn beschermt maar op lange termijn schade aanricht.
Schematherapie combineert CGT, Gestalt, hechtingstheorie en andere methoden. Het is een diepe, maar ook praktische therapie: je werkt niet alleen aan inzicht, maar ook aan het aanleren van nieuwe, gezondere patronen.
Wetenschappelijke basis: Gerandomiseerd gecontroleerd onderzoek toont aan dat schematherapie effectiever is dan gespecialiseerde TFP-behandeling bij borderline persoonlijkheidsstoornis (Giesen-Bloo et al., 2006, Archives of General Psychiatry). Bij groepsformat is het ook kosteneffectief bij meerdere persoonlijkheidsstoornissen (Farrell et al., 2009). De 18 schema's van Young zijn wereldwijd klinisch gevalideerd.
Schemamodi: wisselende toestanden
Naast schema's werkt moderne schematherapie ook met schemamodi. Een modus is een wisselende stemmings- en gedragstoestand die wordt opgeroepen wanneer een schema geactiveerd wordt. Je kunt van het ene moment op het andere terugvallen in een kwetsbare kindmodus (met gevoelens van hulpeloosheid of angst), of opeens redeneren vanuit een strenge innerlijke criticus die jou of anderen hard veroordeelt.
Het herkennen van deze modi en begrijpen hoe ze worden geactiveerd, is een kernonderdeel van de behandeling. Door je modi te leren zien, kun je er bewust mee omgaan in plaats van er automatisch door gestuurd te worden.
Voor wie is het geschikt?
Gerelateerde klachten
Gerelateerde behandelingen
Veelgestelde vragen
Hoe lang duurt schematherapie?
Is schematherapie alleen voor mensen met een persoonlijkheidsstoornis?
Wat is het verschil met CGT?
Wat zijn schemamodi?
Klaar voor een eerste gesprek?
Boek een intake bij een gecertificeerde hulpverlener.
Bron: Young et al. (2003), Schema Therapy: A Practitioner's Guide · Giesen-Bloo et al. (2006), Archives of General Psychiatry · Farrell et al. (2009), Journal of Behavior Therapy