← Alle klachtenPersoonlijkheidsstoornis

Borderline persoonlijkheidsstoornis

Je gevoelens zijn intens. Je relaties ook. Alles of niets. Fantastisch of vreselijk. Borderline gaat over extreme emotionele ervaringen en over de angst om alleen te zijn.

Wat is borderline?

Borderline, officieel borderline persoonlijkheidsstoornis (BPS), is een persoonlijkheidsstoornis gekenmerkt door intense stemmingswisselingen, een onstabiel zelfbeeld, impulsiviteit en moeizame relaties. Het is geen rare of onbegrijpelijke aandoening. Het is een reactie van een gevoelig brein op vroege pijnlijke ervaringen.

Mensen met borderline erleven emoties intenser dan anderen. Gevoelens die bij iemand anders 30 minuten duren, kunnen bij iemand met borderline uren of dagen aanhouden. Dat is uitputtend voor henzelf en voor mensen om hen heen.

Wetenschappelijke basis: BPS treft 1-2% van de bevolking. Vrouwen worden vaker gediagnosticeerd, maar mannen zijn waarschijnlijk onderdiagnostisch. Schematherapie en DBT zijn de meest bewezen behandelingen (Giesen-Bloo et al., 2006).
In cijfers
1,6–5,9% van de bevolking; tot 20% bij psychiatrische patiënten
Voorkomen
Vaker gediagnosticeerd bij vrouwen; mannen ontvangen vaker andere diagnoses
Man / vrouw
Symptomen beginnen vaak in de adolescentie
Leeftijd
75% van de mensen met BPS heeft zichzelf ooit beschadigd
Schematherapie en DBT tonen het sterkste bewijs voor effectieve behandeling
Behandelingsduur: Schematherapie: gemiddeld 80 sessies (2–3 jaar); DBT: 1 jaar intensief (Linehan 1993, Archives of General Psychiatry · Young et al. 2003)
Bron: NEMESIS-2, De Graaf et al. (2013) · Trimbos Richtlijn Persoonlijkheidsstoornissen (2021) (2024)

Hoe herken je borderline?

✓Intense stemmingswisselingen die snel en onverwacht optreden
✓Intense verlatingsangst, echt of ingebeeld
✓Relaties die snel wisselen tussen idealiseren en devalueren
✓Impulsief gedrag dat zichzelf schaadt (uitgaven, seks, middelengebruik)
✓Chronisch gevoel van leegte
✓Identiteitsproblemen: wie ben ik eigenlijk?
✓Moeite met woede-regulatie
✓Zelfbeschadiging of suïcidale gedachten in crisissituaties
Heb je gedachten aan zelfbeschadiging of suïcidegedachten (gedachten aan zelfdoding)? Bel 113 (0800-0113, gratis, 24/7), de huisartsenpost of bel 112 bij acuut gevaar.

Borderline en relaties

Relaties zijn voor mensen met borderline bijzonder intens en kwetsbaar. Iemand is fantastisch totdat ze teleurstellen. Dan is het oordeel even absoluut negatief. Dit patroon van idealisering en devaluering is pijnlijk voor beide partners en heeft alles te maken met de intense verlatingsangst.

Als je een naaste hebt met borderline: jouw eigen grenzen stellen is geen liefdelloosheid. Het is noodzakelijk. Ook als partner of familielid kun je ondersteuning zoeken bij een hulpverlener.

Behandeling

Schematherapie

De meest onderzochte behandeling voor BPS. Je werkt aan de vroege patronen en onvervulde basisbehoeften die borderline voeden. Gemiddeld 1-3 jaar.

DBT (Dialectische gedragstherapie)

Ontwikkeld specifiek voor BPS door Marsha Linehan. Je leert emoties reguleren, impulsiviteit verminderen en effectiever communiceren.

MBT (Mentalization Based Treatment)

Je leert beter begrijpen wat er in jezelf en de ander omgaat, wat de intense reacties in relaties vermindert.

EMDR

Als borderline is geworteld in traumatische herinneringen, kan EMDR helpen die te verwerken.

Veelgestelde vragen

Kan borderline overgaan?
Ja. Langdurig onderzoek toont aan dat de meeste mensen met BPS significant verbeteren, met name op de impulsieve en zelfbeschadigende symptomen. Met behandeling is volledig herstel mogelijk.
Wat is het verschil tussen borderline en bipolaire stoornis?
Bij bipolaire stoornis duren episodes dagen tot maanden. Bij borderline kunnen stemmingswisselingen binnen uren optreden en zijn ze sterk getriggerd door sociale situaties.
Kan ik als naasten ook hulp krijgen?
Ja. Je kunt als partner of familielid ook individueel therapie volgen om te leren omgaan met de impact van borderline op jullie relatie.

Gerelateerde klachten

Herken je jezelf hierin?

Boek een intakegesprek. Samen kijken jullie wat het beste bij jou past.

Via de huisarts wacht je gemiddeld 6 maanden. Via PsyIntake plan je direct.

Bemiddelingskosten: €195 (eenmalig, inclusief btw)

Bron: Linehan (1993), Cognitive-Behavioral Treatment of BPD · Young et al. (2003), Schema Therapy · DSM-5

Passende behandelingen

Behandelvormen die hierbij helpen

Lees hoe deze bewezen behandelingen werken. Welke bij jou past, bepaal je samen met je hulpverlener tijdens de intake.

Schematherapie

Zoek een gespecialiseerde hulpverlener

Hulp per stad

AlmereAmersfoortAmsterdamArnhemBarneveldBredaDen HaagEindhovenGroningenNijmegenRotterdamTilburgUtrecht
Alle steden bekijken →

Waar zoek je precies naar?

Een psycholoog zonder wachtlijstZonder verwijsbrief naar een psycholoogWat een psycholoog kost als je zelf betaaltHulp buiten je zorgverzekering omEen psycholoog in de avond of het weekendOnline een psycholoog sprekenHoe lang de wachtlijsten in de GGZ zijnZelf nagaan wat er speelt

Weet je niet zeker welke hulp je nodig hebt?

Doe de zelftest

Beantwoord een paar vragen over jouw klachten en ontdek welke hulpverlener het beste bij jou past.

Doe de zelftestAlle klachten