← Alle klachtenAngststoornis

Sociale angststoornis

In sociale situaties slaat de angst toe. Wat anderen denken, of je iets geks doet, of je rood wordt. Sociale angst beperkt je leven, maar is behandelbaar.

Wat is een sociale angststoornis?

Een sociale angststoornis, ook wel sociale fobie, is een intense, aanhoudende angst voor sociale situaties waarin je beoordeeld, beschaamd of negatief beoordeeld kunt worden. Die angst is niet hetzelfde als verlegen zijn. Ze is zo sterk dat ze je leven beperkt: je vermijdt situaties, je trekt je terug, je presteert onder je mogelijkheden.

Circa 10% van de Nederlanders heeft ooit last van een sociale angststoornis. Het begint vaak in de adolescentie en kan, zonder behandeling, jarenlang aanhouden.

Wetenschappelijke basis: Sociale angststoornis is de derde meest voorkomende psychische aandoening. De kern is niet de angst voor sociale situaties zelf, maar de angst voor negatieve beoordeling door anderen. CGT met exposure is de meest bewezen effectieve behandeling (Heimberg, 2002).
In cijfers
13,1% van de Nederlanders krijgt ooit een sociale fobie; daarmee een van de meest voorkomende angststoornissen
Voorkomen
Vrouwen iets vaker dan mannen
Man / vrouw
Gemiddelde aanvang: 13–15 jaar; 75% voor het 35e jaar
Leeftijd
Zonder behandeling chronisch; gemiddeld 20 jaar voor er hulp gezocht wordt
CGT met exposure is de best onderzochte behandeling; de meeste mensen gaan er duidelijk op vooruit
Behandelingsduur: CGT met exposure: 12–16 sessies (Heimberg 2002, Archives of General Psychiatry · NICE 2013)
Bron: NEMESIS-3, Ten Have et al. (2023), World Psychiatry 22:275–285 (Trimbos-instituut) · Trimbos Richtlijn Angststoornissen (2020) (2023)

Hoe herken je het?

Psychische kenmerken:

✓Intense angst voor beoordeling of kritiek van anderen
✓Obsessief nadenken over wat je hebt gezegd of gedaan in sociale situaties (ruminatie achteraf)
✓Angst om iets gênants te doen, rood te worden, te stotteren of te trillen
✓Voortdurend aandacht besteden aan hoe je overkomt

Lichamelijke kenmerken in sociale situaties:

✓Hartkloppingen, transpireren, trillen
✓Blos, droge mond
✓Misselijkheid of buikklachten
✓Stem die trilt of niet meer goed wil komen

Gedragspatroon:

✓Vermijden van feestjes, vergaderingen, presentaties
✓Ziek melden op een dag dat je moet spreken of presenteren
✓Steeds meer alleen thuisblijven
✓Wel aanwezig zijn, maar zichzelf klein houden

Oorzaken

Erfelijkheid

Angststoornissen lopen vaker in families: deels genetisch, deels ook omgevingsinvloed.

Negatieve sociale ervaringen

Gepest worden, vernederd worden in het bijzijn van anderen, harde kritiek in de puberteit.

Angstige opvoedingsstijl

Als kind geleerd dat de wereld gevaarlijk is, dat anderen snel oordelen of dat fouten niet mogen.

Perfectionisme

Hoge eigen standaard gecombineerd met angst voor afkeuring.

Behandeling

CGT

Je identificeert de denkpatronen ('Iedereen kijkt naar mij', 'Ik zeg iets doms') en leert ze realistisch te toetsen en te doorbreken.

Exposure

Stapsgewijs sociale situaties aangaan die je normaal vermijdt, met begeleiding. Hoe vaker je blootstelt zonder ramp, hoe meer de angst afneemt.

ACT

Leren handelen vanuit waarden, ook als de angst er is, in plaats van te wachten tot de angst weg is.

Sociale vaardigheidstraining

Voor wie ook praktische vaardigheden wil oefenen: gesprekken starten, nee zeggen, presenteren.

Veelgestelde vragen

Is sociale angst hetzelfde als verlegen zijn?
Nee. Verlegen zijn is een temperamentseigenschap. Sociale angststoornis is een angststoornis die je dagelijks leven ernstig beperkt.
Is sociale angststoornis te genezen?
Ja, met CGT en exposure herstellen de meeste mensen significant. Soms is het een levenslang aandachtspunt, maar de impact kan sterk verminderd worden.
Wat zijn de criteria voor de diagnose?
Intense angst voor sociale situaties, situaties worden vermeden of met intense angst doorstaan, de angst staat niet in verhouding tot het werkelijke gevaar, de duur is minstens 6 maanden.

Gerelateerde klachten

Herken je jezelf hierin?

Boek een intakegesprek. Samen kijken jullie wat het beste bij jou past.

Via de huisarts wacht je gemiddeld 6 maanden. Via PsyIntake plan je direct.

Bemiddelingskosten: €195 (eenmalig, inclusief btw)

Bron: DSM-5, APA · Heimberg (2002), Behaviour Research and Therapy · Trimbos Instituut

Passende behandelingen

Behandelvormen die hierbij helpen

Lees hoe deze bewezen behandelingen werken. Welke bij jou past, bepaal je samen met je hulpverlener tijdens de intake.

Cognitieve gedragstherapie (CGT)Exposure in vivo

Zoek een gespecialiseerde hulpverlener

Hulp per stad

AlmereAmersfoortAmsterdamArnhemBarneveldBredaDen HaagEindhovenGroningenNijmegenRotterdamTilburgUtrecht
Alle steden bekijken →

Waar zoek je precies naar?

Een psycholoog zonder wachtlijstZonder verwijsbrief naar een psycholoogWat een psycholoog kost als je zelf betaaltHulp buiten je zorgverzekering omEen psycholoog in de avond of het weekendOnline een psycholoog sprekenHoe lang de wachtlijsten in de GGZ zijnZelf nagaan wat er speelt

Weet je niet zeker welke hulp je nodig hebt?

Doe de zelftest

Beantwoord een paar vragen over jouw klachten en ontdek welke hulpverlener het beste bij jou past.

Doe de zelftestAlle klachten