← Alle klachtenPsychische klacht

Angststoornis: soorten, symptomen en behandeling

Je weet dat het niet logisch is. Maar je hart slaat toch over als je de deur opent. Of je mijdt inmiddels zoveel dat je leven kleiner is geworden. Angst beschermt je. Bij een angststoornis is het alarmsysteem blijven aanstaan.

Boek een intakegesprek

Wat is een angststoornis?

Een angststoornis is een patroon van aanhoudende, overmatige angst of zorgen dat je dagelijks functioneren belemmert. Je brein staat permanent in de 'gevaar'-stand, ook als er objectief gezien niets bedreigends is.

15% van de volwassenen leeft met een angststoornis. Het is de meest voorkomende psychische klacht in Nederland. Angststoornissen zijn goed behandelbaar.

Wetenschappelijke basis: Angststoornissen hebben een duidelijke neurobiologische basis: de amygdala is hyperactief. CGT en exposure therapie zijn bewezen effectief; de meeste mensen gaan er duidelijk op vooruit (NICE Guidelines 2023).
In cijfers
28,6% van de Nederlanders krijgt ooit een angststoornis; 15,2% had er het afgelopen jaar mee te maken
Voorkomen
Vrouwen 1,5–2× vaker dan mannen
Man / vrouw
Piek tussen 15–35 jaar; velen wachten jaren met hulp zoeken
Leeftijd
Angststoornissen zijn de meest voorkomende psychische aandoening wereldwijd
Combinatie van psychotherapie en medicatie effectiever dan elk afzonderlijk
Behandelingsduur: CGT: gemiddeld 12–16 sessies (NICE Guidelines 2023 · Clark & Beck 2011, Cognitive Therapy of Anxiety Disorders)
Bron: NEMESIS-3, Ten Have et al. (2023), World Psychiatry 22:275–285 (Trimbos-instituut) · WHO World Mental Health Survey (2017) (2023)

Soorten angststoornissen

✓Gegeneraliseerde angststoornis (GAS): brede, chronische zorgen
✓Paniekstoornis: terugkerende paniekaanvallen
✓Sociale angststoornis: angst voor beoordeling door anderen
✓Agorafobie: angst voor situaties waaruit vluchten moeilijk lijkt
✓Specifieke fobieën: vliegangst, spinnenangst, rijangst etc.
✓OCD (dwangstoornis): opdringerige gedachten en dwanghandelingen
✓PTSS: aanhoudende klachten na traumatische ervaringen

Hoe herken je het?

Angst uit zich op drie niveaus tegelijk:

✓Lichamelijk: hartkloppingen, kortademigheid, zweten, spierspanning, maagklachten
✓Gedachten: catastrofisch denken, voortdurend piekeren, scenario's bedenken
✓Gedrag: situaties vermijden, geruststelling zoeken, teruggetrokken raken

Behandeling

De meest effectieve behandelingen zijn cognitieve gedragstherapie (CGT) en exposure therapie. CGT helpt je de gedachten die angst voeden te onderzoeken en te vervangen. Exposure helpt je stap voor stap de vermeden situaties tegemoet te treden.

ACT (Acceptance and Commitment Therapy) leert je angst te observeren zonder erdoor meegesleurd te worden. EMDR is effectief als de angst is gelinkt aan traumatische ervaringen.

Wanneer is het tijd om hulp te zoeken?

Je hoeft je klachten niet eerst te bewijzen. Als angst je dagelijks leven beperkt, is dat reden genoeg. Een paar signalen dat hulp zinvol kan zijn:

✓Je mijdt steeds meer situaties om angst te voorkomen
✓Mensen om je heen merken dat je je terugtrekt
✓Je eigen bezorgheid voelt ongegrond, maar je kunt het niet stoppen
✓Je slaapt slecht of hebt lichamelijke klachten door de spanning

Veelgestelde vragen

Hoe weet ik of het een angststoornis is of gewone angst?
Gewone angst is tijdelijk en proportioneel aan de situatie. Bij een angststoornis houdt de angst aan, is ze intenser dan de situatie vraagt, en belemmert ze je dagelijks leven.
Is angst erfelijk?
Gedeeltelijk. Er is een genetische component, maar omgeving en ervaringen spelen een minstens zo grote rol. Angststoornissen zijn niet 'aangeboren' maar zijn te beïnvloeden.
Kan ik angst leren beheersen zonder therapie?
Mild angstig gedrag kun je soms zelf aanpakken. Bij een angststoornis is professionele begeleiding sterk aan te bevelen.

Gerelateerde klachten

Je hoeft dit niet langer alleen te dragen. Een eerste gesprek vraagt geen verwijzing en geen diagnose.

Herken je jezelf hierin?

Via de huisarts wacht je gemiddeld 6 maanden. Via PsyIntake plan je direct.

Bemiddelingskosten: €195 (eenmalig, inclusief btw)

Bron: Kessler et al. (2005), Archives of General Psychiatry · NICE Guidelines · Trimbos Instituut

Passende behandelingen

Behandelvormen die hierbij helpen

Lees hoe deze bewezen behandelingen werken. Welke bij jou past, bepaal je samen met je hulpverlener tijdens de intake.

Cognitieve gedragstherapie (CGT)Exposure in vivoMindfulness

Zoek een gespecialiseerde hulpverlener

Hulp per stad

AlmereAmersfoortAmsterdamArnhemBarneveldBredaDen HaagEindhovenGroningenNijmegenRotterdamTilburgUtrecht
Alle steden bekijken →

Waar zoek je precies naar?

Een psycholoog zonder wachtlijstZonder verwijsbrief naar een psycholoogWat een psycholoog kost als je zelf betaaltHulp buiten je zorgverzekering omEen psycholoog in de avond of het weekendOnline een psycholoog sprekenHoe lang de wachtlijsten in de GGZ zijnZelf nagaan wat er speelt

Weet je niet zeker welke hulp je nodig hebt?

Doe de zelftest

Beantwoord een paar vragen over jouw klachten en ontdek welke hulpverlener het beste bij jou past.

Doe de zelftestAlle klachten