ACT. Acceptance and Commitment Therapy
Je hoeft je negatieve gedachten niet te overwinnen. Je hoeft ze ook niet te geloven. ACT leert je om ze te zien voor wat ze zijn en toch te leven zoals jij dat wilt.
Wat is ACT?
ACT staat voor Acceptance and Commitment Therapy. Het is een vorm van gedragstherapie die voortkomt uit de cognitieve gedragstherapie (CGT) en behoort tot de zogenoemde derde generatie gedragstherapieën. Ontwikkeld door de Amerikaanse psycholoog Steven Hayes, is ACT inmiddels één van de best onderzochte therapieën ter wereld.
De kern van ACT is eenvoudig: het gevecht met je eigen gedachten en gevoelens kost enorm veel energie. En hoe harder je vecht, hoe sterker die gedachten terugkomen. ACT vraagt je om iets anders te doen: accepteer wat er is, laat los wat je tegenhoudt, en richt je aandacht op wat jij écht belangrijk vindt.
Het doel is niet om je klachten te laten verdwijnen. Het doel is om je leven te leven, ook als die klachten er nog zijn. Dat klinkt misschien vreemd, maar het werkt. Onderzoek toont aan dat ACT effectief is bij meer dan twaalf verschillende psychische klachten.
Wetenschappelijke basis: Een uitgebreide meta-analyse (A-Tjak et al., 2015, Clinical Psychology) toont aan dat ACT significant effectief is bij angst, depressie, burn-out, chronische pijn en verslavingsproblemen. ACT staat op de lijst van erkende behandelingen van het Nederlandse Trimbos Instituut.
Wat is het verschil met CGT?
CGT, Cognitieve gedragstherapie
Richt zich op het veranderen van negatieve gedachten. Je onderzoekt of een gedachte klopt en vervangt hem door een realistischere gedachte. Sterk gericht op vermindering van klachten.
ACT, Acceptance and Commitment Therapy
Richt zich op het accepteren van negatieve gedachten, zonder ze te hoeven geloven of veranderen. Je leert ermee te leven zonder dat ze je leven sturen. Sterk gericht op kwaliteit van leven.
Beide therapieën zijn bewezen effectief. Welke het beste bij jou past, bespreek je tijdens het intakegesprek. Soms worden ze ook gecombineerd.
Voor wie is ACT geschikt?
ACT werkt goed voor mensen die merken dat ze veel energie steken in het bestrijden van hun eigen gedachten, zonder dat het helpt. Herken jij jezelf in één van de volgende situaties?
ACT is bewezen effectief bij: burn-out en werkstress, angststoornissen, depressie, chronische pijn, rouw en verlies, uitstelgedrag en perfectionisme.
Hoe werkt ACT?
Een ACT behandeling is praktisch van aard. Je werkt samen met een hulpverlener aan zes kernvaardigheden, ook wel de zes pijlers van ACT genoemd. Samen vormen ze wat onderzoekers 'psychologische flexibiliteit' noemen: het vermogen om te handelen vanuit wat jij belangrijk vindt, ook als het moeilijk is.
Acceptatie
Je leert je emoties te voelen in plaats van ze weg te drukken. Ook de vervelende. Want emoties die je onderdrukt, komen later sterker terug. Een hulpverlener helpt je te ontdekken wat je tegenhoudt om je gevoelens toe te laten.
Defusie
Gedachten kunnen je volledig overnemen. Met defusietechnieken leer je afstand te nemen van niet-helpende gedachten, zonder ze te hoeven geloven. Je leert zelfs een beetje lachen om ze, waardoor de kracht ervan afneemt.
Zelf waarnemen
Je leert vriendelijker en nieuwsgieriger naar jezelf te kijken. Niet met oordeel, maar met begrip. Wie ben je voorbij je gedachten en gevoelens?
Het hier en nu
Je gedachten leven vaak in het verleden of de toekomst. ACT helpt je terug naar het heden: het enige moment waarop je daadwerkelijk iets kunt doen.
Waarden
Wat is écht belangrijk voor jou? Niet wat je denkt dat hoort, maar wat je diep van binnen beweegt. Je waarden zijn je kompas bij het maken van keuzes.
Toegewijd handelen
Zodra je weet wat je belangrijk vindt, kun je vanuit die waarden gaan handelen. Kleine, concrete stappen in de richting van het leven dat jij wilt leiden.
Wat kun je verwachten?
ACT is een actieve therapie. Je werkt niet alleen in de sessies, maar oefent ook thuis. Dat klinkt misschien intensief, maar de oefeningen zijn praktisch en goed toe te passen in je dagelijks leven.
Een ACT behandeling duurt gemiddeld 8 tot 16 sessies, afhankelijk van je klacht en persoonlijke situatie. Soms worden ACT-elementen ook gecombineerd met andere therapievormen, zoals EMDR of CGT.
Gerelateerde klachten
Gerelateerde behandelingen
Veelgestelde vragen
Aan de slag met ACT
Herken jij jezelf hierin?
Boek een intakegesprek bij een hulpverlener die is opgeleid in ACT. Tijdens dat gesprek kijken jullie samen of ACT bij jou en je situatie past.
ACT kan vergoed worden vanuit de basisverzekering met verwijsbrief van je huisarts.
Bron: A-Tjak et al. (2015), Clinical Psychology Review · Hayes, S.C. (2004), Behaviour Research and Therapy · Trimbos Instituut