← Alle klachtenVerslaving

Verslaving

Je wilt stoppen, maar het lukt niet. De drang is sterker dan je wil. Verslaving is geen zwakte: het is een hersenziekte die behandelbaar is.

Wat is verslaving?

Verslaving is een aandoening waarbij je geen controle meer hebt over het gebruik van een middel of het vertonen van bepaald gedrag, ondanks duidelijk negatieve gevolgen. Je wil stoppen, je weet dat het slecht is, maar de drang is sterker.

Verslaving is een hersenziekte. Het beloningssysteem raakt ontregeld: dopamine, het stofje dat je een 'goed gevoel' geeft, wordt zo sterk geactiveerd door het middel of gedrag dat alles ernaast verbleekt. Stoppen is niet simpelweg een kwestie van wilskracht.

Wetenschappelijke basis: De DSM-5 definieert 11 diagnostische criteria voor middelenverslaving. Twee tot drie = milde stoornis; vier tot vijf = matig; zes of meer = ernstig. Behandeling bestaat uit een combinatie van begeleiding, CGT en in sommige gevallen medische ondersteuning.
In cijfers
16,7% van de Nederlanders heeft ooit een stoornis in middelengebruik gehad; alcohol het vaakst, 12,8%
Voorkomen
Mannen 2× vaker dan vrouwen
Man / vrouw
Piek aanvang: 18–25 jaar
Leeftijd
Alcohol is de meest voorkomende verslaving: 700.000 problematische drinkers in Nederland
Terugvalpreventie is onderdeel van elke effectieve behandeling
Bron: NEMESIS-3, Ten Have et al. (2023), World Psychiatry 22:275–285 (Trimbos-instituut) · Trimbos Instituut Nationale Drug Monitor (2023) (2023)

De 11 DSM-5 criteria

Herken je vier of meer van deze kenmerken bij jezelf?

✓Je gebruikt meer of langer dan je van plan was
✓Je hebt geprobeerd te stoppen of te minderen, maar het lukte niet
✓Je besteedt veel tijd aan verkrijgen, gebruiken en herstellen
✓Je hebt een sterke drang of hunkering naar het middel
✓Gebruik belemmert werk, school of gezin
✓Je gaat door ondanks sociale problemen (ruzie, isolement)
✓Je geeft activiteiten op die je eerder leuk vond
✓Je blijft gebruiken in gevaarlijke situaties
✓Je gaat door ondanks lichamelijke of psychische problemen
✓Je hebt steeds meer nodig voor hetzelfde effect (tolerantie)
✓Je ervaart ontwenningsverschijnselen als je stopt

Soorten verslaving

Alcoholverslaving

De meest voorkomende middelenverslaving in Nederland.

Drugsverslaving

Van cannabis tot heroïne en cocaïne: iedere drug heeft zijn eigen afhankelijkheidsprofiel.

Medicijnverslaving

Benzodiazepinen, slaap- en pijnmiddelen kunnen sterke afhankelijkheid veroorzaken.

Gedragsverslaving

Gokken, gaming, seks, winkelen: het beloningssysteem reageert op gedrag net als op middelen.

Nicotineverslaving

Buitengewoon verslavend, maar ook buitengewoon goed behandelbaar.

Oorzaken

Erfelijkheid

Genetische aanleg voor verslavingsgevoeligheid is reëel en goed gedocumenteerd.

Psychische kwetsbaarheid

Angst, depressie, ADHD, trauma: mensen gebruiken middelen soms om die te dempen.

Omgeving en beschikbaarheid

Groepsdruk, vroege blootstelling, stress en gebrek aan sociale steun verhogen het risico.

Eigenschappen van het middel

Sommige middelen zijn sneller en sterker verslavend dan andere.

Behandeling

Ontgifting (bij middelenverslaving)

Eerste stap: het middel veilig afbouwen. Soms medisch begeleid.

CGT

Het doorbreken van de gedachten en gedragspatronen die de verslaving in stand houden: triggers herkennen, alternatief gedrag ontwikkelen.

Motiverende gespreksvoering

Voor mensen die ambivalent zijn: werken aan de intrinsieke motivatie om te veranderen.

Systeemtherapie

Betrekken van de omgeving. want verslaving treft niet alleen de verslaafde.

Behandeling comorbiditeit

Als angst, depressie of ADHD meespelen: behandel die ook, anders keert de verslaving terug.

Veelgestelde vragen

Wat zijn de vier fasen van verslaving?
Experimenteren, sociaal gebruik, problematisch gebruik, afhankelijkheid. Niet iedereen doorloopt alle fasen.
Welke mensen zijn gevoelig voor verslaving?
Mensen met genetische aanleg, vroegkinderlijke trauma's, psychische kwetsbaarheid (angst, ADHD, depressie) of stressvolle omgevingen.
Is verslaving te behandelen?
Ja. Verslaving is chronisch maar behandelbaar. Terugval is geen mislukking maar onderdeel van het herstelproces.

Gerelateerde klachten

Herken je jezelf hierin?

Boek een intakegesprek. Samen kijken jullie wat het beste bij jou past.

Via de huisarts wacht je gemiddeld 6 maanden. Via PsyIntake plan je direct.

Bemiddelingskosten: €195 (eenmalig, inclusief btw)

Bron: DSM-5, APA · Volkow et al. (2016), JAMA · Trimbos Instituut Nationaal Prevalentieonderzoek

Passende behandelingen

Behandelvormen die hierbij helpen

Lees hoe deze bewezen behandelingen werken. Welke bij jou past, bepaal je samen met je hulpverlener tijdens de intake.

Cognitieve gedragstherapie (CGT)ACT

Zoek een gespecialiseerde hulpverlener

Hulp per stad

AlmereAmersfoortAmsterdamArnhemBarneveldBredaDen HaagEindhovenGroningenNijmegenRotterdamTilburgUtrecht
Alle steden bekijken →

Waar zoek je precies naar?

Een psycholoog zonder wachtlijstZonder verwijsbrief naar een psycholoogWat een psycholoog kost als je zelf betaaltHulp buiten je zorgverzekering omEen psycholoog in de avond of het weekendOnline een psycholoog sprekenHoe lang de wachtlijsten in de GGZ zijnZelf nagaan wat er speelt

Weet je niet zeker welke hulp je nodig hebt?

Doe de zelftest

Beantwoord een paar vragen over jouw klachten en ontdek welke hulpverlener het beste bij jou past.

Doe de zelftestAlle klachten