← Alle klachtenEetgedrag

Eetstoornis

Een eetstoornis is meer dan moeite met eten. Het is een psychische aandoening die diep ingrijpt in hoe je jezelf ziet, voelt en door het leven gaat.

Wat is een eetstoornis?

Een eetstoornis is een psychische aandoening waarbij je eetgedrag verstoord is op een manier die je gezondheid, welzijn en dagelijks leven ernstig beïnvloedt. Het gaat niet om kieskeurig zijn of streng diëten: het is een aandoening waarbij gedachten over eten, lichaam en gewicht een obsessieve rol innemen.

Jaarlijks krijgen in Nederland naar schatting meer dan 200.000 mensen te maken met een eetstoornis. Het treft mensen van alle leeftijden en achtergronden, maar komt vaker voor bij jongeren en vrouwen. Eetstoornissen zijn ernstig: ze hebben een van de hoogste sterftecijfers van alle psychische aandoeningen. Hulp zoeken is moedig en noodzakelijk.

Wetenschappelijke basis: Eetstoornissen zijn voor 40-60% erfelijk bepaald. Omgevingsfactoren (media, perfectionisme, trauma) spelen ook een rol. CGT en specifieke eetstoornistherapie zijn bewezen effectief (Treasure et al., 2020, Lancet).
In cijfers
Anorexia: 0,3%, boulimia: 1%, eetbuistoornis: 3% van de bevolking
Voorkomen
Anorexia en boulimia 90% vrouwen; eetbuistoornis meer gelijkelijk verdeeld
Man / vrouw
Gemiddelde aanvang anorexia: 15–19 jaar; eetbuistoornis later (25–35 jaar)
Leeftijd
Anorexia kent een hoge sterfte, een van de hoogste binnen de psychische aandoeningen
50–70% van anorexia-patiënten herstelt volledig of gedeeltelijk met behandeling
Behandelingsduur: CGT bij boulimia: 20 sessies (NICE 2017 · Fairburn 2002, Guilford Press); bij anorexia langer en sterk variabel per ernst
Bron: Trimbos Instituut Eetstoornissen (2023) · RIVM (2024) · Steinhausen (2002), American Journal of Psychiatry (2024)

Soorten eetstoornissen

Anorexia nervosa

Je eet heel weinig uit angst om aan te komen, zelfs als je ondergewicht hebt. Er is een sterk verstoord lichaamsbeeld.

Boulimia nervosa

Afwisseling van eetbuien en compensatiegedrag (braken, laxeren, intensief sporten). Vaak uit schaamte of een poging de controle te herwinnen.

Eetbuistoornis (BED)

Terugkerende eetbuien zonder compensatiegedrag. Gepaard met gevoelens van schaamte, walging of verlies van controle.

ARFID

Vermijding van eten op basis van zintuigelijke eigenschappen (geur, textuur, kleur), niet uit angst voor gewicht.

Orthorexia

Obsessieve focus op 'gezond eten' die het dagelijks leven overneemt. Nog niet formeel in DSM-5, maar klinisch erkend.

Hoe herken je het?

✓Obsessief bezig zijn met eten, calorieën, gewicht
✓Verstoord lichaamsbeeld: jezelf anders zien dan je werkelijk bent
✓Extreme angst om aan te komen
✓Eetbuien: grote hoeveelheden eten in korte tijd
✓Compensatiegedrag: braken, laxeren, overmatig sporten
✓Eten vermijden in gezelschap
✓Praten over eten terwijl je er steeds minder van eet
✓Je klachten verbergen voor mensen om je heen

Oorzaken

Eetstoornissen ontstaan door een combinatie van factoren. Er is geen eenduidige oorzaak:

✓Erfelijkheid en biologische kwetsbaarheid
✓Perfectionisme, faalangst, laag zelfbeeld
✓Traumatische ervaringen of verlies
✓Druk van (sociale) media over het 'ideale lichaam'
✓Problemen in het gezin of verliessituaties
✓Andere psychische klachten zoals angst of depressie

Behandeling

Behandeling van een eetstoornis vraagt maatwerk. Het doel is niet alleen het normaliseren van eetgedrag, maar ook het begrijpen en behandelen van wat er eronder ligt.

CGT

De meest gebruikte behandeling. Je werkt aan de gedachten en gedragspatronen die de eetstoornis in stand houden.

DBT

Dialectische gedragstherapie helpt bij emotieregulatie en het doorbreken van eetbuien/compensatiepatronen.

Schematherapie

Werkt aan diepere overtuigingen over jezelf die zijn ontstaan in de jeugd.

Gezinstherapie

Vooral bij jongeren: de omgeving betrekken bij herstel is cruciaal.

Veelgestelde vragen

Is een eetstoornis gevaarlijk?
Ja. Eetstoornissen hebben een van de hoogste sterftecijfers van alle psychische aandoeningen. Lichamelijke gevolgen (tekort aan voedingsstoffen, hartproblemen, botontkalking) kunnen ernstig zijn. Hulp zoeken is geen luxe.
Moet ik opgenomen worden?
Dat hangt af van de ernst. Ambulante behandeling is in de meeste gevallen de eerste stap. Opname is soms noodzakelijk bij ernstig ondergewicht of medische risico's.
Kan ik herstellen van een eetstoornis?
Ja. Herstel duurt soms lang en kent pieken en dalen, maar is absoluut mogelijk. Met de juiste begeleiding leren mensen een gezonde relatie met eten en hun lichaam opbouwen.

Gerelateerde klachten

Herken je jezelf hierin?

Boek een intakegesprek. Samen kijken jullie wat het beste bij jou past.

Via de huisarts wacht je gemiddeld 6 maanden. Via PsyIntake plan je direct.

Bemiddelingskosten: €195 (eenmalig, inclusief btw)

Bron: DSM-5, APA · Treasure et al. (2020), Lancet · Trimbos Instituut · RIVM

Passende behandelingen

Behandelvormen die hierbij helpen

Lees hoe deze bewezen behandelingen werken. Welke bij jou past, bepaal je samen met je hulpverlener tijdens de intake.

Cognitieve gedragstherapie (CGT)Schematherapie

Zoek een gespecialiseerde hulpverlener

Hulp per stad

AlmereAmersfoortAmsterdamArnhemBarneveldBredaDen HaagEindhovenGroningenNijmegenRotterdamTilburgUtrecht
Alle steden bekijken →

Waar zoek je precies naar?

Een psycholoog zonder wachtlijstZonder verwijsbrief naar een psycholoogWat een psycholoog kost als je zelf betaaltHulp buiten je zorgverzekering omEen psycholoog in de avond of het weekendOnline een psycholoog sprekenHoe lang de wachtlijsten in de GGZ zijnZelf nagaan wat er speelt

Weet je niet zeker welke hulp je nodig hebt?

Doe de zelftest

Beantwoord een paar vragen over jouw klachten en ontdek welke hulpverlener het beste bij jou past.

Doe de zelftestAlle klachten