← Alle klachtenZelfbeeld & welzijn

Zelfcompassie

Je bent hard voor jezelf. Fouten maken doe je streng aanrekenen. Zelfcompassie is de vaardigheid om ook voor jezelf dezelfde mildheid te hebben die je anderen gunt.

Wat is zelfcompassie?

Zelfcompassie is de vaardigheid om jezelf te benaderen zoals je een goede vriend zou benaderen: met begrip, geduld en mildheid, ook als je iets fout hebt gedaan, als het moeilijk is of als je tekortschiet in je eigen ogen.

Het is geen zelfmedelijden en geen excuus voor passiviteit. Zelfcompassie is actief: je erkent dat het moeilijk is, je accepteert dat fouten menselijk zijn, en je handelt vanuit vriendelijkheid voor jezelf in plaats van zelfkritiek.

Wetenschappelijke basis: Kristin Neff (2003) identificeerde drie kernelementen van zelfcompassie: vriendelijkheid voor jezelf, gedeelde menselijkheid en mindfulness. Onderzoek toont consistent aan dat zelfcompassie samenhangt met meer welzijn, minder angst, minder depressie en meer veerkracht.

De drie elementen

Vriendelijkheid voor jezelf

In plaats van jezelf te bekritiseren bij fouten of tegenslagen: begrijpen, troosten en aanmoedigen, zoals je bij een goede vriend zou doen.

Gedeelde menselijkheid

Beseffen dat lijden, tekortschieten en fouten universeel menselijk zijn. Je bent niet alleen. Iedereen heeft dit.

Mindfulness

Bewust stilstaan bij je pijn of moeilijkheid, zonder erin te verdwijnen of het weg te drukken. Noch overdrijven, noch ontkennen.

Waarom is het moeilijk?

Veel mensen leren van kinds af aan dat kritisch zijn op jezelf nuttig is: je houdt jezelf scherp, je wilt beter worden. Maar onderzoek toont het tegenovergestelde: mensen met meer zelfcompassie presteren beter, zijn veerkrachtiger en zijn minder bang voor mislukking.

✓Zelfkritiek verhoogt de angst voor fouten
✓Zelfcompassie vergroot de motivatie om te verbeteren
✓Zelfkritiek richt energie op het oordeel, niet op de oplossing
✓Zelfcompassie geeft rust van waaruit je keuzes maakt

Hoe ontwikkel je het?

Merk de innerlijke criticus op

Begin met bewust horen hoe je over jezelf praat. Wat zeg je tegen jezelf als iets mis gaat?

Stel jezelf de vraag: wat zou ik tegen een vriend zeggen?

En zeg dat dan ook tegen jezelf.

Oefening: zelfcompassiepauze

Op een moeilijk moment: erken dat het moeilijk is. Herinner je dat je niet alleen bent. Zeg iets vriendelijks tegen jezelf.

Mindfulness

Aanwezig zijn bij moeilijke gevoelens zonder erin op te gaan.

Behandeling

ACT (Acceptance and Commitment Therapy)

Accepteren wat moeilijk is, loskomen van negatieve zelfoordelen en handelen vanuit waarden.

Mindful Self-Compassion (MSC)

Een gestructureerd programma specifiek gericht op het opbouwen van zelfcompassie.

CGT

Aanpak van de negatieve overtuigingen die zelfcompassie in de weg staan.

Schematherapie

Bij diepgeworteld zelfkritisch innerlijk stempatronen die zijn ontstaan in de vroege jeugd.

Veelgestelde vragen

Is zelfcompassie hetzelfde als zelfbeklag?
Nee. Zelfbeklag is passief en richt zich op het slachtoffer zijn. Zelfcompassie is actief: je erkent pijn en handelt vriendelijk voor jezelf.
Kan ik zelfcompassie leren?
Ja. Het is een vaardigheid die je kunt oefenen: in therapie, via mindfulness of via een zelfcompassieprogramma.
Helpt zelfcompassie ook bij perfectionisme?
Absoluut. Perfectionisme leeft op zelfkritiek. Zelfcompassie doorbreekt de angst voor mislukking die perfectionisme in stand houdt.

Herken je jezelf hierin?

Boek een intakegesprek. Samen kijken jullie wat het beste bij jou past.

Bron: Neff (2003), Self and Identity · Germer & Neff (2013), Mindful Self-Compassion · Gilbert (2009), The Compassionate Mind

Passende behandelingen

Behandelvormen die hierbij helpen

Lees hoe deze bewezen behandelingen werken. Welke bij jou past, bepaal je samen met je hulpverlener tijdens de intake.

COMETMindfulnessPositieve psychologie

Zoek hulp bij jou in de buurt

Psycholoog per stad

AlmereAmersfoortAmsterdamArnhemBarneveldBredaDen HaagEindhovenGroningenLeusdenNijmegenRotterdamTilburgUtrechtWeesp

Waar zoek je precies naar?

Weet je niet zeker welke hulp je nodig hebt?

Doe de zelftest

Beantwoord een paar vragen over jouw klachten en ontdek welke hulpverlener het beste bij jou past.

Doe de zelftestAlle klachten