← Alle klachtenAdemhaling & angst

Hyperventilatie

Je ademt te snel en te diep, en je lichaam reageert met duizeligheid, tintelingen en angst. Hyperventilatie is vervelend, begrijpelijk, en behandelbaar.

Wat is hyperventilatie?

Hyperventilatie betekent dat je sneller en/of dieper ademt dan je lichaam nodig heeft. Daardoor daalt het koolzuurgehalte in je bloed, terwijl het zuurstofgehalte stijgt. Dat klinkt tegengesteld, maar juist te weinig koolzuur verstoort het evenwicht in je bloed en veroorzaakt de klachten.

Hyperventilatie is bijna altijd een reactie op stress, angst of spanning. Je zenuwstelsel zet je klaar voor gevaar, en je ademhaling versnelt mee. Het probleem: als er geen echt gevaar is, is de versnelde ademhaling zelf het probleem.

Wetenschappelijke basis: Hyperventilatie activeert het sympathische zenuwstelsel. Verlaagd koolzuur in het bloed leidt tot vernauwing van bloedvaten, wat duizeligheid en tintelingen veroorzaakt. CGT en ademhertraining zijn bewezen effectieve behandelingen.

Symptomen

Bij een aanval van hyperventilatie kun je ervaren:

✓Duizeligheid of een licht gevoel in het hoofd
✓Tintelingen in vingers, handen of rond de mond
✓Hartkloppingen
✓Druk of pijn op de borst
✓Gevoel van stikken of niet genoeg lucht krijgen
✓Misselijkheid
✓Spierkrampen of een krampachtig gevoel
✓Angst of paniek, die de hyperventilatie versterkt

Chronische hyperventilatie uit zich subtieler: een aanhoudend licht gevoel, vermoeidheid, concentratieproblemen.

Oorzaken

Hyperventilatie ontstaat bijna altijd in combinatie met:

Stress en spanning

Een lang geactiveerd zenuwstelsel zorgt voor een snellere, ondiepere ademhaling als basispatroon.

Angst

Angst en hyperventilatie versterken elkaar: angst veroorzaakt hyperventilatie, hyperventilatie veroorzaakt angst.

Paniekaanval

Acute hyperventilatie is een klassiek onderdeel van een paniekaanval.

Aangeleerd patroon

Na een paar aanvallen kan hyperventilatie zichzelf uitlokken: je begint te letten op je ademhaling, en daardoor verstoor je hem.

Wat je zelf kunt doen

Tijdens een aanval:

✓Adem bewust rustig: 3 seconden in, 6 seconden uit
✓Focus op je buikademhaling: je buik moet omhoogkomen
✓Zoek afleiding: tel, praat, beweeg licht
✓Ga rechtop zitten of staan, niet ineenzakken

Papieren zakje ademen is inmiddels wetenschappelijk verlaten: het kan het zuurstofgehalte te sterk verlagen.

Aan de slag met CGT

Als hyperventilatie samenhangt met angst of paniek, helpt CGT om de vicieuze cirkel van angst en ademhaling te doorbreken.

Ademhertraining

Met een hulpverlener oefen je bewust rustiger ademen als basispatroon.

Mindfulness

Bewuste aandacht voor de ademhaling zonder erop te sturen, vermindert de angst voor de ademhaling zelf.

Veelgestelde vragen

Kan je flauwvallen door hyperventilatie?
Zelden, maar het gevoel dat je gaat flauwvallen is heel reëel. Door de verandering in de bloedvaten voelt je hoofd licht en kun je duizelig zijn.
Is hyperventileren hetzelfde als een paniekaanval?
Niet altijd, maar ze gaan vaak samen. Hyperventilatie kan een paniekaanval uitlokken of er onderdeel van zijn.
Wanneer moet ik naar een hulpverlener?
Als hyperventilatie vaker terugkomt, je leven beïnvloedt, of samenhangt met angst of paniekklachten.

Herken je jezelf hierin?

Boek een intakegesprek. Samen kijken jullie wat het beste bij jou past.

Bron: Courtney (2009), Journal of Bodywork · Trimbos Instituut · NHG Standaard Hyperventilatie

Passende behandelingen

Behandelvormen die hierbij helpen

Lees hoe deze bewezen behandelingen werken. Welke bij jou past, bepaal je samen met je hulpverlener tijdens de intake.

Cognitieve gedragstherapie (CGT)HartcoherentiePsychomotorische therapie

Zoek hulp bij jou in de buurt

Psycholoog per stad

AlmereAmersfoortAmsterdamArnhemBarneveldBredaDen HaagEindhovenGroningenLeusdenNijmegenRotterdamTilburgUtrechtWeesp

Waar zoek je precies naar?

Weet je niet zeker welke hulp je nodig hebt?

Doe de zelftest

Beantwoord een paar vragen over jouw klachten en ontdek welke hulpverlener het beste bij jou past.

Doe de zelftestAlle klachten