← Alle klachtenAngststoornis

Gegeneraliseerde angststoornis (GAS)

Je maakt je zorgen over alles: werk, gezondheid, geld, relaties. Die bezorgdheid voelt echt en urgent, ook als er objectief gezien weinig aan de hand is. Dat is de kern van een gegeneraliseerde angststoornis.

Wat is een gegeneraliseerde angststoornis?

De gegeneraliseerde angststoornis (GAS), ook wel piekerstoornis genoemd, is een angststoornis waarbij je bijna voortdurend zorgen maakt over uiteenlopende onderwerpen van het dagelijks leven. Niet over één specifiek ding. maar over alles tegelijk: je werk, je gezondheid, je relaties, de toekomst.

In Nederland heeft ruim 2,3% van de volwassenen ooit een GAS gehad. Iets vaker bij vrouwen. De klachten beginnen vaak geleidelijk en worden met de jaren intensiever als ze niet behandeld worden.

Wetenschappelijke basis: GAS onderscheidt zich van gewone bezorgdheid doordat de zorgen moeilijk te controleren zijn, minstens 6 maanden aanhouden en gepaard gaan met lichamelijke klachten. CGT is de meest bewezen effectieve behandeling (Kessler et al., 2005).
In cijfers
3–6% van de bevolking; één van de meest voorkomende angststoornissen
Voorkomen
Vrouwen 2× vaker dan mannen
Man / vrouw
Kan op elke leeftijd beginnen; gemiddeld later dan andere angststoornissen (30+)
Leeftijd
Chronisch piekeren is het kernsymptoom; leidt tot slaapproblemen en lichamelijke klachten
CGT is de best onderzochte behandeling; een deel van de mensen herstelt volledig
Bron: NEMESIS-2, De Graaf et al. (2013) · RIVM (2024) · Trimbos Richtlijn Angststoornissen (2020) (2024)

Hoe herken je het?

Psychische klachten:

✓Voortdurend piekeren, ook als er geen directe aanleiding is
✓Geen controle kunnen krijgen over de bezorgdheid
✓Moeite met concentreren of gedachten die wegglippen
✓Prikkelbaarheid en gespannenheid
✓Slecht slapen door piekergedachten die maar doorgaan
✓Vermijding van situaties die zorgen oproepen

Lichamelijke klachten:

✓Spierspanning en een opgejaagd gevoel in het lichaam
✓Hoofdpijn, duizeligheid
✓Maag- en darmklachten
✓Hartkloppingen
✓Vermoeidheid ondanks weinig inspanning

Oorzaken

GAS ontstaat door een combinatie van factoren. Erfelijkheid speelt een rol: angststoornissen lopen vaker in families. Maar ook je persoonlijkheid (perfectionisme, neiging tot piekeren), opvoeding, traumatische ervaringen en chronische stress dragen bij.

Veel mensen met GAS zijn als kind al 'zorgerig'. Ze hebben aangeleerd dat piekeren hen helpt om klaar te zijn voor het ergste. Die strategie kost echter immens veel energie.

De piekerspiraal

Je maakt je zorgen. De zorgen voelen urgent. Je zoekt geruststelling. Dat lukt even. Dan begint het opnieuw.

Vermijding

Alles wat zorgen oproept, vermijd je, waardoor je nooit leert dat je het wél aankunt.

Slaapgebrek

Slecht slapen verhoogt angst. Meer angst verslechtert slaap. Een klassieke neerwaartse spiraal.

Behandeling

CGT

De meest effectieve behandeling. Je leert hoe piekergedachten ontstaan, hoe ze je beïnvloeden en hoe je ze kunt doorbreken. Je oefent ook met het verdragen van onzekerheid.

Mindfulness

Bewust aanwezig zijn in het moment, zonder je gedachten te volgen. Vermindert piekeren structureel.

ACT

Je leert omgaan met onzekerheid en angst zonder ze te vermijden, en te handelen vanuit wat echt belangrijk voor je is.

Ontspanningstraining

Ademhalings- en ontspanningstechnieken die de lichamelijke stressrespons verminderen.

Veelgestelde vragen

Is een gegeneraliseerde angststoornis te genezen?
De klachten zijn uitstekend behandelbaar. Met CGT en soms medicatie bereiken de meeste mensen significant herstel.
Hoe lang duurt behandeling?
Bij een gemiddeld traject (12-20 sessies CGT) zien de meeste mensen al na een paar maanden merkbare verbetering.
Kan piekeren nuttig zijn?
Kleine hoeveelheden bezorgdheid zijn adaptief. Maar bij GAS staat het piekeren los van werkelijk gevaar en kost het meer dan het oplevert.

Herken je jezelf hierin?

Boek een intakegesprek. Samen kijken jullie wat het beste bij jou past.

Bron: DSM-5, APA · Kessler et al. (2005), Archives of General Psychiatry · Trimbos Instituut

Passende behandelingen

Behandelvormen die hierbij helpen

Lees hoe deze bewezen behandelingen werken. Welke bij jou past, bepaal je samen met je hulpverlener tijdens de intake.

Cognitieve gedragstherapie (CGT)ACTMindfulness

Zoek hulp bij jou in de buurt

Psycholoog per stad

AlmereAmersfoortAmsterdamArnhemBarneveldBredaDen HaagEindhovenGroningenLeusdenNijmegenRotterdamTilburgUtrechtWeesp

Waar zoek je precies naar?

Een psycholoog zonder wachtlijstZonder verwijsbrief naar een psycholoogWat een psycholoog kost als je zelf betaaltHulp buiten je zorgverzekering omEen psycholoog in de avond of het weekendOnline een psycholoog sprekenHoe lang de wachtlijsten in de GGZ zijnZelf nagaan wat er speelt

Weet je niet zeker welke hulp je nodig hebt?

Doe de zelftest

Beantwoord een paar vragen over jouw klachten en ontdek welke hulpverlener het beste bij jou past.

Doe de zelftestAlle klachten