Geen watje, gewoon op: waarom mannen overbelasting zo laat herkennen

Je slaapt al weken slecht, maar je zegt dat het druk is. Thuis ben je sneller geïrriteerd, en op vrijdag drink je een biertje meer dan vroeger. Dat het eigenlijk niet goed met je gaat, zeg je tegen niemand.

Vorige week kopte De Telegraaf: "Meer mannen vallen uit door psychische klachten, zijn het watjes geworden?" Het antwoord in het artikel is nee. Mannen ervaren net als vrouwen meer stress, prestatiedruk en mentale belasting op het werk dan vroeger. Volgens het artikel helpen eerste signalen om op tijd in te grijpen.

Wat de cijfers laten zien

Het CBS vraagt werknemers elk jaar hoe ze hun werk ervaren. Een van de vragen is of ze zich emotioneel uitgeput voelen door hun werk. In 2015 zei 11,1 procent van de mannen dat enkele keren per maand of vaker. In 2025 was dat 17,9 procent.

Bij vrouwen steeg het in dezelfde tien jaar van 13,6 naar 24,3 procent. Vrouwen hebben er dus nog altijd vaker last van. Maar ook bij mannen is de groep flink gegroeid, met meer dan de helft. Het gaat dus niet om een enkeling die het niet meer trekt, maar om bijna één op de vijf mannen.

Wat er achter de stijging zit

Je zou denken dat dan ook de werkdruk flink is gestegen. Toch laten dezelfde cijfers van het CBS iets anders zien. In 2015 zei 34,8 procent van de mannen dat ze vaak of altijd erg snel moesten werken, in 2025 was dat 27,1 procent. Ook het aandeel dat vaak of altijd heel veel werk moest doen, daalde van 43,8 naar 37,1 procent.

Werkdruk speelt wel een rol bij uitval. Wie zich door het werk ziek meldde, noemde een te hoge werkdruk het vaakst als oorzaak. Maar voor de stijging van de klachten vond TNO, in opdracht van het ministerie van Sociale Zaken, vooral andere verklaringen. Die stijging werd volgens TNO vooral verklaard door emotioneel zwaar werk, onvrede over het salaris, vaak verzuimen en langdurig achter een beeldscherm werken.

Volgens TNO ontstaan burn-outklachten vooral door een opeenstapeling van factoren, in het werk, in de persoon en in de maatschappij. Het is dus zelden alleen te veel werk. Wie zulke klachten heeft, werkt meestal nog door. Maar volgens TNO loop je dan wel het risico dat de klachten erger worden en dat je uiteindelijk uitvalt.

Wat emotionele uitputting met burn-out te maken heeft

Uitgeput zijn door je werk is een van de drie kenmerken van burn-out. De Wereldgezondheidsorganisatie omschrijft burn-out als een gevolg van langdurige stress op het werk die niet goed is opgevangen. De andere twee kenmerken zijn meer afstand tot je werk, of er negatief en cynisch over worden, en minder goed functioneren in je werk.

De organisatie noemt burn-out uitdrukkelijk geen ziekte, maar een verschijnsel dat bij werk hoort. Het woord is ook alleen bedoeld voor klachten door werk, niet voor andere delen van je leven. Uitgeput raken door je werk zegt dus iets over de stress in je werk, en hoe die is opgevangen. Het zegt niet dat jij te zwak bent.

Waarom je het bij mannen niet altijd herkent

Somberheid ziet er niet bij iedereen hetzelfde uit. Een meta-analyse van 32 onderzoeken met ruim 108 duizend deelnemers vergeleek de klachten van mannen en vrouwen met een depressie. Mannen meldden vaker alcohol- of drugsgebruik, risico's nemen en moeite om hun impulsen te beheersen. Vrouwen meldden vaker de bekende klachten, zoals een sombere stemming, een andere eetlust en slecht slapen.

De verschillen waren klein, dus het is geen vaste regel. Maar het maakt het wel lastiger om het bij jezelf te zien. Wie bij somberheid alleen aan verdriet denkt, ziet meer drinken of meer risico's nemen niet snel als signaal. Meer over hoe somberheid eruit kan zien, lees je op de pagina over depressie.

Depressie komt bij vrouwen ongeveer twee keer zo vaak voor als bij mannen. Dat blijkt uit een meta-analyse met gegevens van ruim 1,7 miljoen mensen in meer dan negentig landen. Toch schrijven de onderzoekers erbij dat depressie bij mannen niet over het hoofd gezien mag worden.

Waarom je het zo lang zelf probeert op te lossen

Misschien herken je het idee dat je problemen zelf oplost, dat je sterk moet zijn en niet moet zeuren. Psychologen noemen dat mannelijkheidsnormen: ongeschreven regels over hoe een man zich hoort te gedragen. Een meta-analyse van 78 groepen met ruim 19 duizend deelnemers keek hoe sterk mannen zich aan zulke regels houden. Wie dat sterker deed, stond minder open voor psychologische hulp, en dat verband was matig sterk.

Niet elke regel woog even zwaar. De norm dat je alles zelf moet oplossen, was een van de drie normen die steeds samenhingen met slechtere uitkomsten voor de psychische gezondheid. De norm dat werk op de eerste plaats komt, deed dat in die meta-analyse niet. Werk op de eerste plaats zetten hing dus niet samen met slechtere uitkomsten, alles zelf willen oplossen wel.

Een recent systematisch overzicht van 47 onderzoeken komt op hetzelfde uit. Traditionele ideeën over mannelijkheid hingen daarin samen met minder bereidheid om psychische hulp te zoeken. De vraag of je een watje bent, maakt het dan nog lastiger. Je gaat door, ook als je hoofd en je lichaam al aangeven dat het te veel is.

Waar de drempel echt zit

Waar zit die drempel dan precies? Een meta-analyse van 27 onderzoeken onder mensen in het algemeen laat zien dat vooral je eigen houding telt. Wie zelf negatief dacht over psychische hulp, of over mensen met psychische problemen, zocht minder vaak actief hulp. Wat iemand dacht dat anderen ervan zouden vinden, hing er niet mee samen.

Dat is belangrijk om te weten, want het zit dus vooral in hoe je er zelf naar kijkt. De onderzoekers raden daarom aan om juist die eigen houding aan te spreken. Het zegt iets over verwachtingen rond mannen, en niets over hoe sterk jij bent. Waar je aan kunt merken dat het meer is dan gewone vermoeidheid, staat op de pagina over burn-out.

Er zijn ook aanwijzingen dat alles zelf willen oplossen verder gaat dan uitstel. Een groot Australisch onderzoek volgt ruim 16 duizend jongens en mannen. Mannen die sterk hechtten aan alles zelf oplossen, hadden ongeveer twee jaar later vaker gedachten aan zelfdoding. Dat kwam niet doordat ze minder hulp zochten; waardoor wel, weten de onderzoekers nog niet.

Denk je zelf aan zelfdoding, praat er dan over. Bij 113 Zelfmoordpreventie kun je gratis bellen naar 113 of chatten via 113.nl, geheel anoniem. Je hoeft van tevoren niet te weten wat je precies wilt zeggen of hoe je moet beginnen. Ben je in levensgevaar, bel dan meteen 112.

De eerste signalen bij jezelf

Wat kun je bij jezelf merken? Je slaapt slechter, of je wordt 's nachts wakker met je werk in je hoofd. Je bent sneller geïrriteerd, thuis of op het werk. Je kunt je minder goed concentreren en je maakt fouten die je vroeger niet maakte.

Let ook op wat je doet om het vol te houden. Drink je meer, of zit je 's avonds nog uren achter je laptop? Trek je je terug van vrienden, of heb je geen zin meer in dingen die je vroeger leuk vond? Dat zijn net zo goed signalen als moeheid, al voelen ze minder als een klacht.

Herken je een paar van deze dingen, dan ben je niet de enige. Het kan een teken zijn dat wat je werk en je leven vragen al een tijd meer is dan wat je aankunt. Op de pagina over werkstress lees je hoe dat ontstaat.

Wat je kunt doen

Je hoeft niet te wachten tot je uitvalt. Begin met het hardop zeggen tegen één persoon: je partner, een vriend of een collega die je vertrouwt. Dat hoeft geen groot gesprek te zijn. Zeggen dat het al een tijd niet lekker gaat, is genoeg om het niet meer alleen te dragen.

Je kunt ook naar de bedrijfsarts, ook als je je niet ziek hebt gemeld. Volgens het Arboportaal van de overheid kun je daar met vragen over gezond en veilig werken heen, ook als je niet verzuimt. Daarnaast kun je met je huisarts bespreken wat je merkt, en of praten met een psycholoog kan helpen.

Ook je leidinggevende kan iets betekenen, als je dat durft. Vertel wat je merkt en vraag wat er mogelijk is, zoals tijdelijk minder taken of een andere planning. Je hoeft daarbij niet alles uit te leggen. Het gaat erom dat iemand weet dat het nu te veel is.

Tot slot

Mannen zijn geen watjes geworden. De cijfers laten zien dat steeds meer mannen zich door hun werk emotioneel uitgeput voelen, net als vrouwen. Alleen kan somberheid er bij mannen anders uitzien, bijvoorbeeld met meer drinken of meer risico's nemen. Dan zie je het bij jezelf misschien minder snel.

Herken je jezelf in het begin van deze blog, neem dat dan serieus. Vertel deze week aan één persoon hoe het echt met je gaat. Speelt het al een tijd, maak dan een afspraak bij je huisarts of bedrijfsarts. Zie je het bij je partner, vriend of collega, vraag dan niet of het goed gaat, maar wat hem de laatste tijd bezighoudt.

Bronnen

• De aanleiding is het artikel "Meer mannen vallen uit door psychische klachten, zijn het watjes geworden?" in De Telegraaf van 7 oktober 2026. https://www.telegraaf.nl/binnenland/meer-mannen-vallen-uit-door-psychische-klachten-zijn-het-watjes-geworden-eerste-signalen-helpen-om-op-tijd-in-te-grijpen/162695536.html
• De cijfers over emotionele uitputting door het werk komen uit de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden van CBS en TNO, tabel Psychosociale arbeidsbelasting werknemers; geslacht en leeftijd (83049NED), meetjaren 2015 en 2025. https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/83049NED/table
• Dat het een jaarlijkse enquête is, staat in de onderzoeksbeschrijving van het CBS. https://www.cbs.nl/nl-nl/longread/rapportages/2026/nationale-enquete-arbeidsomstandigheden--nea---2025-onderzoeksbeschrijving
• De cijfers over erg snel werken en heel veel werk doen komen uit dezelfde CBS-tabel (83049NED), meetjaren 2015 en 2025. Dat werknemers te hoge werkdruk het vaakst noemen als oorzaak van werkgerelateerd verzuim, staat in het rapport Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden 2025, resultaten in vogelvlucht, van CBS en TNO. https://www.cbs.nl/-/media/_pdf/2026/17/nea2025-vogelvlucht.pdf
• Wat de stijging van burn-outklachten sinds 2014 verklaart en hoe burn-outklachten ontstaan, komt uit het bericht van TNO over het onderzoek Burn-out: oorzaken, gevolgen en risicogroepen, gedaan in opdracht van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. https://www.tno.nl/nl/newsroom/2020/12/tno-diverse-factoren-verantwoordelijk/
• Dat mensen met burn-outklachten meestal doorwerken maar risico lopen op uitval, staat in een artikel van TNO over het meten van burn-outklachten. https://www.tno.nl/nl/newsroom/insights/2023/11/burnout-klachten-stijgen-stress-meten/
• De verschillen in klachten tussen mannen en vrouwen met een depressie komen uit een meta-analyse van 32 onderzoeken met 108.260 deelnemers: Cavanagh en anderen, Harvard Review of Psychiatry, 2017. https://doi.org/10.1097/HRP.0000000000000128
• Hoe vaak depressie bij vrouwen en mannen voorkomt, komt uit twee meta-analyses met gegevens uit meer dan negentig landen: Salk en anderen, Psychological Bulletin, 2017. https://doi.org/10.1037/bul0000102
• De samenhang tussen traditionele ideeën over mannelijkheid en hulp zoeken komt uit een systematisch overzicht van 47 onderzoeken: Mokhwelepa en Sumbane, American Journal of Men's Health, 2025. https://doi.org/10.1177/15579883251321670
• De samenhang tussen mannelijkheidsnormen, psychische gezondheid en hulp zoeken, en het verschil tussen de norm van alles zelf oplossen en de norm dat werk voorgaat, komt uit meta-analyses van 78 groepen met 19.453 deelnemers: Wong en anderen, Journal of Counseling Psychology, 2017. https://doi.org/10.1037/cou0000176
• Dat vooral de eigen houding samenhangt met hulp zoeken, komt uit een meta-analyse van 27 onderzoeken: Schnyder en anderen, British Journal of Psychiatry, 2017. https://doi.org/10.1192/bjp.bp.116.189464
• De samenhang tussen alles zelf willen oplossen en later gedachten aan zelfdoding komt uit het Australische onderzoek Ten to Men: Scotti Requena en anderen, Social Psychiatry and Psychiatric Epidemiology, 2025. https://doi.org/10.1007/s00127-024-02788-x
• De bereikbaarheid van 113 Zelfmoordpreventie, en dat je bij levensgevaar meteen 112 belt, staat op de site van 113. https://www.113.nl/heb-je-nu-hulp-nodig/hulplijn
• Dat je de bedrijfsarts ook kunt spreken als je niet verzuimt, staat op het Arboportaal van de Rijksoverheid. https://www.arboportaal.nl/onderwerpen/ondersteuning-bij-arbowet/bedrijfsarts
• Wat burn-out is volgens de Wereldgezondheidsorganisatie, en dat het daar geen ziekte heet maar een verschijnsel dat bij werk hoort, staat in het bericht van de WHO over de ICD-11 van 28 mei 2019. https://www.who.int/news/item/28-05-2019-burn-out-an-occupational-phenomenon-international-classification-of-diseases

Geïnspireerd op een bericht van De Telegraaf. Lees het oorspronkelijke bericht

Hulp nodig?

Boek een intake zonder wachttijd

Binnen 24 uur een gesprek met een gekwalificeerde psycholoog, zonder verwijsbrief, zonder wachttijd.