← Alle klachtenSeksuele gezondheid

Vaginisme

Je lichaam spant onbewust de bekkenbodemspieren aan. Seks, tampons of een gynaecologisch onderzoek zijn pijnlijk of onmogelijk. Vaginisme is behandelbaar.

Wat is vaginisme?

Bij vaginisme spannen de bekkenbodemspieren rondom de vaginale opening zich onbewust en oncontroleerbaar samen. Je lichaam reageert alsof penetratie bedreigend is, ook al wil jij dat zelf niet. Dit maakt vaginale penetratie pijnlijk of onmogelijk: bij seks, tampons, gynaecologisch onderzoek of het inbrengen van een menstruatiecup.

Vaginisme is niet zeldzaam. Naar schatting ervaart 20% van de vrouwen het ooit, en 5% regelmatig of chronisch. Het is geen karakterfout, geen bewuste weigering en geen onwil: het is een aangeleerde spierspasmreactie.

Wetenschappelijke basis: Vaginisme wordt in de DSM-5 omschreven als genitopelviene pijn/penetratiestoornis. De behandeling. een combinatie van psycho-educatie, ontspanningstechnieken, graduele exposure (dilatatietherapie) en CGT, is bewezen effectief bij de overgrote meerderheid van de vrouwen.

Soorten vaginisme

Primair vaginisme

Van het begin af aan: penetratie is nooit mogelijk geweest.

Secundair vaginisme

Ontstaat na een periode waarin penetratie wel mogelijk was: na bevalling, operatie, nare ervaring of hormonale verandering.

Situationeel vaginisme

Alleen in bepaalde situaties: bijv. wel bij de gynaecoloog, niet bij seks, of andersom.

Symptomen

✓Onvermogen of moeite om iets in te brengen in de vagina
✓Pijn, branderig gevoel of krampen bij geprobeerde penetratie
✓Spierspanning rondom de bekkenbodem die je niet kunt stoppen
✓Angst of spanning bij de gedachte aan penetratie
✓Vermijding van seks, tampons of gynaecologisch onderzoek

Oorzaken

Mentale blokkade

Negatieve overtuigingen over seks, angst voor pijn, faalangst, perfectionisme.

Traumatische ervaringen

Seksueel misbruik, pijnlijke medische ingrepen, of een eerste pijnlijke sekservaring.

Relatieproblemen

Gebrek aan veiligheid, vertrouwen of communicatie met partner.

Hormonale of lichamelijke factoren

Droge slijmvliezen (bijv. na bevalling of menopauze), infecties.

Opvoeding en religie

Een opvoeding waarin seks taboe was of negatief werd afgeschilderd.

Behandeling

Psycho-educatie

Begrijpen wat vaginisme is, hoe de bekkenbodem werkt, en dat het een aangeleerde reactie is, geen anatomisch probleem.

Ontspanningstechnieken

Leren de bekkenbodemspieren bewust te ontspannen.

Graduele desensitisatie

Stap voor stap oefenen met penetratie, via vingers of vaginale dilatators, op eigen tempo en zonder druk.

CGT

Aanpak van de gedachten en overtuigingen die de spierspasmen in stand houden.

Relatietherapie

Als de vaginisme de relatie belast: werken aan communicatie, veiligheid en intimiteit.

Veelgestelde vragen

Is vaginisme te genezen?
Ja. De meeste vrouwen die behandeling volgen, kunnen na verloop van tijd pijnvrije penetratie ervaren. Behandeling kost tijd en toewijding, maar de prognose is goed.
Heeft mijn partner hier ook last van?
Indirect ja. Vaginisme heeft impact op intieme relaties. Het is zinvol om je partner te betrekken bij de behandeling. ook voor hem of haar.
Wat als ik geen seks wil na de behandeling?
De behandeling heeft als doel penetratie mogelijk te maken als jij dat wilt, niet als verplichting. Jij bepaalt.

Herken je jezelf hierin?

Boek een intakegesprek. Samen kijken jullie wat het beste bij jou past.

Bron: Lahaie et al. (2010), Sexual and Relationship Therapy · DSM-5, APA · Rutgers Seksualiteitenmonitor

Passende behandelingen

Behandelvormen die hierbij helpen

Lees hoe deze bewezen behandelingen werken. Welke bij jou past, bepaal je samen met je hulpverlener tijdens de intake.

Cognitieve gedragstherapie (CGT)Exposure in vivo

Zoek hulp bij jou in de buurt

Psycholoog per stad

AlmereAmersfoortAmsterdamArnhemBarneveldBredaDen HaagEindhovenGroningenLeusdenNijmegenRotterdamTilburgUtrechtWeesp

Waar zoek je precies naar?

Een psycholoog zonder wachtlijstZonder verwijsbrief naar een psycholoogWat een psycholoog kost als je zelf betaaltHulp buiten je zorgverzekering omEen psycholoog in de avond of het weekendOnline een psycholoog sprekenHoe lang de wachtlijsten in de GGZ zijnZelf nagaan wat er speelt

Weet je niet zeker welke hulp je nodig hebt?

Doe de zelftest

Beantwoord een paar vragen over jouw klachten en ontdek welke hulpverlener het beste bij jou past.

Doe de zelftestAlle klachten