← Alle klachtenTrauma & relaties

Pesten

Gepest worden laat diepe sporen na. Niet alleen als kind, maar soms tot ver in het volwassen leven. Je hoeft er niet alleen mee te zitten.

Wat is pesten?

Pesten is opzettelijk, herhaaldelijk en gericht iemand pijn doen. Dat kan lichamelijk zijn (duwen, slaan), maar ook verbaal (uitschelden, vernederen), sociaal (buitensluiten, roddelen) of digitaal (cyberpesten). Wat al deze vormen gemeen hebben: er is een machtsongelijkheid en de gepeste kan er moeilijk mee stoppen of eruit komen.

Pesten is niet 'gewoon plaaggedrag'. De impact is reëel en kan langdurig zijn. Uit onderzoek van Wolke et al. (2015) blijkt dat de effecten van pestgedrag tot 40 jaar later nog merkbaar zijn in zelfvertrouwen, mentale gezondheid en maatschappelijk functioneren.

Wetenschappelijke basis: Pesten activeert dezelfde hersendelen als lichamelijke pijn. De amygdala, het dreigingscentrum, reageert op sociale uitsluiting zoals op fysiek gevaar. Vroeg ingrijpen beperkt langdurige schade.
In cijfers
Pesten op school: 15–20% van de leerlingen; op het werk: 10–15% van werknemers
Voorkomen
Jongens vaker direct fysiek pesten; meisjes vaker relationeel pesten
Man / vrouw
Piek op school (10–15 jaar); cyberpesten neemt toe bij adolescenten
Leeftijd
Slachtoffers van pesten hebben 2–9× hogere kans op angst en depressie
Vroege interventie in schoolomgeving is het meest effectief
Bron: Olweus (1993), Bullying at School · TNO (2022) Werkpesten · CBS Jeugdmonitor (2023) (2024)

Vormen van pesten

Lichamelijk pesten

Duwen, slaan, schoppen, spullen stelen of kapotmaken. Laat soms zichtbare sporen achter.

Verbaal pesten

Uitschelden, vernederen, roddelen, dreigen. Minder zichtbaar, maar even schadelijk.

Sociaal pesten

Buitensluiten, negeren, vriendschappen saboteren. Bijzonder pijnlijk omdat het de behoefte aan verbinding raakt.

Cyberpesten

Via sociale media, appgroepen of gaming. Reikt overal. ook thuis. Berichten en beelden zijn soms jaren later nog terug te vinden.

Pesten op het werk

Intimidatie, roddelen, buitensluiten, taakverdeling als wapen. Treft meer dan 500.000 Nederlanders. Leidt tot burn-out en verzuim.

Gevolgen

Pesten raakt je op meerdere niveaus:

✓Laag zelfvertrouwen en een negatief zelfbeeld
✓Aanhoudende angst- of depressieve klachten
✓PTSS-achtige symptomen bij langdurig pesten
✓Slaapproblemen en concentratiemoeilijkheden
✓Sociaal terugtrekken en isolement
✓Op latere leeftijd: angst voor sociale situaties of werkrelaties
✓In ernstige gevallen: gedachten aan zelfbeschadiging of suïcide

Bij gedachten aan suïcide: bel 0800-0113 (113 Zelfmoordpreventie, 24/7 gratis).

Signalen dat je kind gepest wordt

✓Wil niet meer naar school of sport
✓Trekt zich meer dan normaal terug
✓Onverklaarde blauwe plekken, schrammen of beschadigde spullen
✓Presteert opeens minder goed
✓Klaagt over buikpijn of hoofdpijn zonder lichamelijke oorzaak
✓Vermijdt specifieke plekken of groepen

Praat erover: rustig, open, zonder oordeel. Luister naar het verhaal van je kind en zoek samen naar een aanpak. Schakel de school in, in overleg met je kind.

School heeft een wettelijke zorgplicht voor een sociaal veilige omgeving. Meld pesten altijd bij de mentor of pestcoördinator.

Wat helpt?

Psychologische begeleiding

CGT, EMDR of schematherapie kunnen helpen bij de schade die pesten heeft veroorzaakt: zelfvertrouwen, angst, negatief zelfbeeld.

Sociale vaardigheidstraining

Leren omgaan met sociale situaties, grenzen stellen en zelfvertrouwen opbouwen.

Begeleiding voor pesters

Iemand die pest, heeft vaak ook iets nodig. Empathie ontwikkelen, emotieregulatie en inzicht in eigen gedrag zijn aanknopingspunten.

Systeemtherapie

Voor gezinnen of teams waar pestdynamieken spelen: werken aan de systeemdynamiek.

Veelgestelde vragen

Wat te doen als je zelf gepest wordt?
Vertel het aan iemand die je vertrouwt. Schrijf op wat er gebeurt (data, situaties). Zoek hulp bij school, je werkgever of een psycholoog. Je hoeft dit niet alleen te dragen.
Wat als je zelf hebt gepest?
Je hoeft je niet voor eeuwig te schamen. Inzicht en spijt zijn het begin van verandering. Professionele begeleiding helpt om te begrijpen waar het gedrag vandaan komt en hoe je het anders kunt doen.
Kunnen effecten van pesten op je jeugd nog spelen als volwassene?
Ja. Langdurige pestervaring kan tot ver in het volwassen leven doorwerken in zelfvertrouwen, angst en relaties. Therapeutische begeleiding kan ook hier helpen.

Herken je jezelf hierin?

Boek een intakegesprek. Samen kijken jullie wat het beste bij jou past.

Bron: Wolke et al. (2015), JAMA Psychiatry · UNESCO Bullying Report 2019 · Trimbos Instituut

Passende behandelingen

Behandelvormen die hierbij helpen

Lees hoe deze bewezen behandelingen werken. Welke bij jou past, bepaal je samen met je hulpverlener tijdens de intake.

Cognitieve gedragstherapie (CGT)COMETEMDR

Zoek hulp bij jou in de buurt

Psycholoog per stad

AlmereAmersfoortAmsterdamArnhemBarneveldBredaDen HaagEindhovenGroningenLeusdenNijmegenRotterdamTilburgUtrechtWeesp

Waar zoek je precies naar?

Een psycholoog zonder wachtlijstZonder verwijsbrief naar een psycholoogWat een psycholoog kost als je zelf betaaltHulp buiten je zorgverzekering omEen psycholoog in de avond of het weekendOnline een psycholoog sprekenHoe lang de wachtlijsten in de GGZ zijnZelf nagaan wat er speelt

Weet je niet zeker welke hulp je nodig hebt?

Doe de zelftest

Beantwoord een paar vragen over jouw klachten en ontdek welke hulpverlener het beste bij jou past.

Doe de zelftestAlle klachten