← Alle klachtenDenken & piekeren

Negatieve gedachten

Iedereen heeft negatieve gedachten. Maar soms nemen ze de overhand. Je hoofd staat nooit stil, ontspannen lukt niet en de rem ontbreekt. Dat kan veranderen.

Wat zijn negatieve gedachten?

Negatieve gedachten zijn denkpatronen die gericht zijn op gevaar, tekort, falen of niet goed genoeg zijn. 'Ik kan het niet.' 'Ze vinden me niet leuk.' 'Straks gaat het mis.' Iedereen heeft ze, maar niet iedereen wordt erdoor overgenomen.

Het probleem ontstaat als negatieve gedachten automatisch worden, terugkeren en je gedrag gaan sturen. Je vermijdt situaties, trekt je terug, presteert onder je niveau, niet omdat je het niet kunt, maar omdat de gedachten je ertoe dwingen.

Wetenschappelijke basis: Negatieve gedachten zijn verbonden met activiteit in de default mode network van de hersenen. Nolen-Hoeksema (1991) toonde aan dat ruminatie, het blijven malen over negatieve ervaringen, de kans op depressie en angst significant verhoogt.

Hoe herken je een negatieve gedachtenspiraal?

✓Dezelfde zorgen of zelfkritiek komen steeds terug
✓Je kunt gedachten niet 'loslaten' ook al wil je dat
✓Je gaat situaties vermijden om nare gedachten te voorkomen
✓Ontspannen lukt niet, ook niet 's avonds
✓Je slaap lijdt eronder: gedachten houden je wakker
✓Fouten of kritiek voelen als bewijs dat je niet goed genoeg bent
✓Je ziet meer gevaar of problemen dan kansen

Oorzaken

Laag zelfvertrouwen en negatief zelfbeeld

De innerlijke overtuiging dat je niet goed genoeg bent, voedt de stroom negatieve gedachten.

Angst

Angst maakt het brein alert op gevaar, en negatieve gedachten zijn de manier waarop het brein die alertheid uitdrukt.

Ruminatie

Het herhaaldelijk malen over hetzelfde probleem zonder tot een oplossing te komen. Een patroon dat zichzelf versterkt.

Stress en overbelasting

Een overvol hoofd en weinig ruimte voor herstel maken negatieve gedachten luider.

Behandeling

CGT

Je leert negatieve gedachten herkennen, uitdagen ('Is dit waar? Is dit nuttig?') en vervangen door realistischere alternatieven.

Mindfulness

Gedachten observeren zonder erin mee te gaan. Je wordt je bewust van de stroom zonder overspoeld te worden.

ACT

Je leert anders om te gaan met gedachten: ze hoeven niet te worden opgelost, maar hoeven je ook niet te besturen.

Piekerkwartier

Een vaste tijd per dag reserveren voor piekeren, en buiten die tijd actief afkappen. Wetenschappelijk ondersteunde techniek.

Veelgestelde vragen

Waarom kan ik niet stoppen met negatief denken?
Negatieve gedachten zijn voor het brein 'veilig', ze lijken beschermend. Maar ze worden gewoontepatronen. Die patronen kun je doorbreken met de juiste oefening en begeleiding.
Hoe kom ik uit een negatieve gedachtenspiraal?
Verander wat je doet: beweeg, spreek iemand, schrijf op wat je denkt. Gedachten volgen gedrag: actie doorbreekt de spiraal.
Is piekeren hetzelfde als plannen?
Nee. Plannen is constructief en leidt tot actie. Piekeren draait in cirkels rondom zorgen zonder oplossing. Het verschil is makkelijk te leren herkennen.

Herken je jezelf hierin?

Boek een intakegesprek. Samen kijken jullie wat het beste bij jou past.

Bron: Beck (1976), Cognitive Therapy · Nolen-Hoeksema (1991), Journal of Abnormal Psychology · Trimbos Instituut

Passende behandelingen

Behandelvormen die hierbij helpen

Lees hoe deze bewezen behandelingen werken. Welke bij jou past, bepaal je samen met je hulpverlener tijdens de intake.

Cognitieve gedragstherapie (CGT)COMETACT

Zoek hulp bij jou in de buurt

Psycholoog per stad

AlmereAmersfoortAmsterdamArnhemBarneveldBredaDen HaagEindhovenGroningenLeusdenNijmegenRotterdamTilburgUtrechtWeesp

Waar zoek je precies naar?

Weet je niet zeker welke hulp je nodig hebt?

Doe de zelftest

Beantwoord een paar vragen over jouw klachten en ontdek welke hulpverlener het beste bij jou past.

Doe de zelftestAlle klachten