De innerlijke criticus
Je maakt een fout en de stem begint: 'Zie je wel. Je doet het altijd fout.' Iedereen heeft een innerlijke criticus, maar bij sommigen is hij zo luid dat hij je leven beheerst.
Wat is de innerlijke criticus?
De innerlijke criticus is de afkeurende stem binnenin jou die oordeelt, vergelijkt en aanvalt. Hij kommentarieert je beslissingen, vergelijkt jou met anderen en herinnert je aan alles wat je verkeerd hebt gedaan. Iedereen heeft zo'n stem: het is een normaal onderdeel van ons cognitieve systeem.
De innerlijke criticus is ooit ontstaan als beschermingsmechanisme: door streng voor jezelf te zijn, hoopte je teleurstelling of afwijzing voor te zijn. Maar als de stem overheersend wordt, werkt hij averechts: hij ondermijnt je zelfvertrouwen, vergroot faalangst en belemmert persoonlijke groei.
Hoe herken je een overactieve innerlijke criticus?
Ontstaan van de innerlijke criticus
De innerlijke criticus is gevormd in je jeugd, door ouders, school, leeftijdsgenoten en de maatschappij. Als je bent opgegroeid in een omgeving met hoge eisen, kritiek of weinig ruimte voor fouten, heeft je innerlijke criticus geleerd dat presteren en goedkeuren voorwaarden zijn voor waarde.
Later in het leven blijft die stem meespreken, ook als de omstandigheden allang veranderd zijn.
Perfectionisme
De innerlijke criticus stelt standaarden die nooit gehaald worden, en straft genadeloos als dat gebeurt.
Vergelijkingsval
Social media en de maakbare maatschappij voeden de criticus: anderen doen het altijd beter.
Faalangst
De angst dat fouten bewijzen dat je niet goed genoeg bent. De criticus is de stem die die angst voedt.
Behandeling
CGT
Je leert de negatieve gedachten te herkennen, te bevragen ('Is dit waar? Is dit nuttig?') en te vervangen door realistischere, helpende gedachten.
Zelfcompassie
Met de aanpak van Kristin Neff leer je jezelf te behandelen zoals je een goede vriend zou behandelen: met begrip en zachtheid.
Mindfulness
Afstand nemen van de stem. Je gedachten observeren zonder erin mee te gaan.
Schematherapie
Bij diepe overtuigingen die de criticus voeden: 'Ik ben niet goed genoeg', 'Ik moet alles perfect doen'.
Veelgestelde vragen
Herken je jezelf hierin?
Boek een intakegesprek. Samen kijken jullie wat het beste bij jou past.
Bron: Gilbert (2010), Compassion Focused Therapy · Beck (1976), Cognitive Therapy · Trimbos Instituut
Passende behandelingen
Behandelvormen die hierbij helpen
Lees hoe deze bewezen behandelingen werken. Welke bij jou past, bepaal je samen met je hulpverlener tijdens de intake.
Waar zoek je precies naar?
Weet je niet zeker welke hulp je nodig hebt?
Doe de zelftest
Beantwoord een paar vragen over jouw klachten en ontdek welke hulpverlener het beste bij jou past.