Eenzaam tussen mensen: waarom het niet om het aantal contacten gaat

Je rijdt naar huis na een verjaardag waar je de hele avond hebt gepraat. Je hebt gelachen, verhalen gehoord en iedereen gedag gezegd. Toch zit je nu in de auto met een leeg gevoel dat je niet goed kunt plaatsen. Niemand vroeg hoe het echt met je gaat, en je hebt het zelf ook niet verteld.

Deze week is de Week tegen Eenzaamheid. Resto VanHarte vraagt daarin aandacht voor sociale gezondheid: het gevoel dat je verbonden bent met anderen. Volgens de organisatie gaat het niet alleen om hoeveel contacten je hebt. Het gaat vooral om wat die contacten voor je betekenen.

Eenzaam zijn is iets anders dan alleen zijn

Eenzaamheid is een gevoel en geen telling. Je kunt veel mensen kennen en je toch eenzaam voelen, terwijl iemand met weinig contacten daar heel tevreden mee kan zijn. Het draait niet om het aantal namen in je telefoon, maar om wat je mist. Dat is precies waar de Week tegen Eenzaamheid dit jaar aandacht voor vraagt.

Onderzoekers maken daarbij onderscheid tussen twee soorten eenzaamheid. Bij emotionele eenzaamheid mis je een hechte band met iemand die echt dichtbij staat. Bij sociale eenzaamheid mis je een bredere kring van mensen om je heen. Je kunt dus een fijne partner hebben en toch vrienden missen, of een grote vriendengroep en niemand bij wie je echt terechtkunt.

Als je je eenzaam voelt, lijkt het misschien alsof je de enige bent. In 2024 voelde 46,2 procent van de Nederlandse volwassenen zich eenzaam, en 13,2 procent zelfs sterk eenzaam. Dat blijkt uit de Gezondheidsmonitor van de GGD'en, het CBS en het RIVM. Het gaat dus om bijna de helft van alle volwassenen.

Het is ook niet iets van alleen ouderen. Van de volwassenen tot 65 jaar voelde 14,1 procent zich sterk eenzaam, bij de 65-plussers was dat 10,5 procent. En ook een baan is geen garantie. Van de werkenden gaf in 2025 9,2 procent aan sterk eenzaam te zijn.

Waarom eenzaamheid zo zwaar kan wegen

Over eenzaamheid praten is lastig. Het voelt misschien alsof het iets over jou zegt, alsof er iets mis met je is. Dus zeg je dat het goed gaat, ook als dat niet zo is. Zo weet niemand hoe het echt met je gaat, en blijft het gevoel binnen.

Toch is dat gevoel meer dan een vervelende bui. Onderzoek laat zien dat eenzaamheid samenhangt met depressie. Dat bleek uit een overzicht van 88 studies met samen ruim veertigduizend deelnemers. Het is dus een gevoel dat serieus genomen mag worden, door de mensen om je heen en ook door jezelf.

Ook je lichaam telt mee. Onderzoek laat zien dat eenzaamheid samenhangt met een hoger risico om eerder te overlijden. Dat kwam naar voren in een overzicht van 90 studies met samen meer dan twee miljoen mensen. Het gaat om een samenhang en niet om een bewezen oorzaak, maar het laat wel zien dat eenzaamheid geen kleinigheid is.

Hoe je het bij jezelf herkent

Eenzaamheid dient zich niet altijd aan met dat woord. Onderzoekers meten het onder meer met de uitspraak 'Ik mis mensen om me heen'. Een andere is 'Vaak voel ik me in de steek gelaten'. Misschien herken je zo'n zin meteen, of voelt het eerder als leegte, onrust of een stille somberheid die je niet goed kunt benoemen.

Je merkt het ook aan wat je doet. Je zegt een afspraak af omdat je er geen zin in hebt, en tegelijk hoop je dat iemand je belt. Je scrolt 's avonds door de berichten van anderen en voelt je daarna leger dan ervoor. Of je hebt volop contact, maar nergens het gevoel dat iemand je echt kent.

Het kan ook ongemerkt ontstaan na een verandering in je leven. Een verhuizing, een nieuwe baan, een relatiebreuk of een drukke periode kan ervoor zorgen dat je bepaalde mensen minder ziet. Dat gaat geleidelijk, waardoor je het gemis soms pas opmerkt als het er al een tijd is. Het zegt dan niets over jou, wel iets over een leven dat in beweging is.

Ook je gedachten kunnen meedoen. Misschien denk je dat een ander geen tijd voor je heeft, of dat je lastig bent als je iets vraagt. Zulke gedachten voelen als de waarheid. Het helpt om te onthouden dat het gedachten zijn en geen feiten, en om ze af en toe te toetsen bij iemand die je vertrouwt.

Wat je zelf kunt doen

Een eerste stap is uitzoeken wat je precies mist. Mis je één iemand bij wie je helemaal jezelf kunt zijn? Of mis je een groep om dingen mee te doen? Die twee vragen om een andere aanpak, dus het helpt om dat voor jezelf helder te krijgen.

Mis je vooral een vertrouwd iemand, kies dan één persoon die je al kent en bij wie het ooit goed voelde. Stuur een bericht met een concreet voorstel, zoals samen wandelen of koffie drinken. Een oude band hoeft niet opnieuw te beginnen. Hij kan vaak verdergaan waar hij gebleven is.

Mis je vooral een kring, zoek dan iets wat regelmatig terugkomt. Denk aan een koor, een wandelgroep, vrijwilligerswerk of een buurtdiner. Resto VanHarte organiseert zulke diners, en je kunt daar ook alleen aanschuiven. Als je dezelfde mensen vaker ziet, krijgt het contact de tijd om te groeien.

Houdt de eenzaamheid lang aan, of gaat hij samen met somberheid, dan hoef je dat niet alleen op te lossen. Onderzoek laat zien dat psychologische hulp eenzaamheid vermindert. Dat bleek uit een overzicht van 28 studies waarin mensen door loting wel of geen hulp kregen. Het verschil was klein tot middelgroot, en de meest onderzochte vorm was cognitieve gedragstherapie: een behandeling waarin je leert anders naar je gedachten te kijken.

Tot slot

Eenzaamheid gaat niet over hoeveel mensen je kent, maar over wat je mist. Daarom kun je op een volle verjaardag staan en je daarna in de auto toch alleen voelen. Dat zegt niets over wat je waard bent. Bijna de helft van de volwassenen in Nederland voelde zich in 2024 eenzaam.

Wil je vandaag iets doen, begin dan klein. Schrijf voor jezelf op wat je het meest mist: één vertrouwd iemand of een groep. Stuur daarna één bericht aan iemand bij wie het vroeger goed voelde, met een concreet voorstel om af te spreken. Wil je eerst meer lezen, dan vind je op de pagina over eenzaamheid de soorten eenzaamheid en wat er helpt.

Bronnen

• Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2024, GGD'en, CBS en RIVM. Eenzaamheid bij volwassenen van 18 jaar en ouder, naar leeftijd. https://statline.rivm.nl/#/RIVM/nl/dataset/50142NED/table
• RIVM, Monitor mentale gezondheid. Eenzaamheid bij werkenden, verslagjaar 2025, op basis van Sociale Samenhang en Welzijn van het CBS. https://www.rivm.nl/mentale-gezondheid/monitor/werkenden/eenzaamheid
• De Jong Gierveld en Van Tilburg, Een verkorte schaal voor algehele, emotionele en sociale eenzaamheid. Tijdschrift voor Gerontologie en Geriatrie, 2008. https://doi.org/10.1007/bf03078118
• Erzen en Çikrikci, The effect of loneliness on depression: a meta-analysis. International Journal of Social Psychiatry, 2018. https://doi.org/10.1177/0020764018776349
• Wang en anderen, A systematic review and meta-analysis of 90 cohort studies of social isolation, loneliness and mortality. Nature Human Behaviour, 2023. https://doi.org/10.1038/s41562-023-01617-6
• Hickin en anderen, The effectiveness of psychological interventions for loneliness: a systematic review and meta-analysis. Clinical Psychology Review, 2021. https://doi.org/10.1016/j.cpr.2021.102066
• Resto VanHarte, Sociale gezondheid begint bij jou. Campagne tijdens de Week tegen Eenzaamheid 2026. https://www.restovanharte.nl/socialegezondheid

Geïnspireerd op een bericht van GGZ-nieuws. Lees het oorspronkelijke bericht

Hulp nodig?

Boek een intake zonder wachttijd

Binnen 24 uur een gesprek met een gekwalificeerde psycholoog, zonder verwijsbrief, zonder wachttijd.