Stand van zaken
Wachttijden in de GGZ: wat er echt bekend is
Overal staan getallen over wachtlijsten, meestal zonder erbij te vermelden wanneer ze geteld zijn. Hieronder staat wat er werkelijk gemeten is, door wie, wanneer, en waarom er op dit moment geen actueel aantal wachtenden bestaat.
wachtplekken in de GGZ
Peildatum 1 oktober 2024. Dit is de laatste volledige telling van de Nederlandse Zorgautoriteit.
Het zijn plekken, geen mensen
Dit is de belangrijkste correctie op wat je elders leest. De Nederlandse Zorgautoriteit spreekt bewust van wachtplekken en niet van wachtenden. Uit onderzoek in haar opdracht bleek dat ongeveer een op de vijf mensen met dezelfde zorgvraag op meerdere wachtlijsten tegelijk staat, in de hoop ergens sneller aan de beurt te zijn.
De kop "109.000 mensen op een wachtlijst" klopt dus niet met wat de bron zegt. Het werkelijke aantal personen ligt lager. Hoeveel lager is niet precies bekend, en een schatting die je nergens kunt nakijken heeft hier geen plaats.
Hoe lang mag het duren, en hoe lang duurt het
De treeknorm is de maximaal aanvaardbare wachttijd die zorgaanbieders en verzekeraars met elkaar hebben afgesproken. Het is een afspraak en geen wet.
Percentages uit dezelfde informatiekaart, peildatum 1 oktober 2024. De NZa meldde daarbij dat de gemiddelde totale wachttijd in alle regio's en voor alle hoofddiagnosegroepen boven de treeknorm lag, met de basis-GGZ als enige uitzondering.
Waarom er geen actueel aantal wachtenden is
Dit staat zelden ergens uitgelegd, en het verklaart waarom elk cijfer dat je nu tegenkomt uit 2024 of eerder stamt.
De telling is gestopt
De Nederlandse Zorgautoriteit heeft in 2026 de uitvraag van het actueel aantal wachtenden beëindigd. Niet omdat het probleem weg is, maar omdat niet alle aanbieders hun cijfers nog via hetzelfde portaal aanleveren.
De meting is verhuisd
Wachttijden komen sinds 2026 uit declaratiegegevens in plaats van uit handmatige opgave. Aanbieders moeten de verwijsdatum meesturen, waarna de wachttijd automatisch volgt. Dat is betrouwbaarder en scheelt administratie.
2026 is een overgangsjaar
Aanbieders met één locatie zitten al in de nieuwe werkwijze, aanbieders met meer locaties leveren nog handmatig aan. Twee stromen naast elkaar, dus cijfers uit 2026 zijn niet zomaar te vergelijken met die uit eerdere jaren.
Vanaf 2027 geldt het voor iedereen
Dan stapt de hele sector over op de nieuwe methode. Pas daarna is er weer een reeks die je jaar op jaar naast elkaar kunt leggen.
Wil je weten hoe lang je bij een bepaalde aanbieder wacht, kijk dan op hun eigen site. Zorgaanbieders zijn verplicht hun wachttijden te publiceren, en dat is voor jouw situatie een betere bron dan welk landelijk gemiddelde ook.
Als wachten geen optie is
Sneller terecht kan, maar vrijwel altijd buiten de verzekerde zorg om. Via PsyIntake zoek je zelf een aangesloten hulpverlener die plek heeft en boek je direct een intakegesprek van 60 minuten. Geen verwijsbrief nodig en geen wachtlijst.
Daar staat tegenover dat je de intake zelf betaalt. Dat is een bewuste afweging en we zetten de kosten daarom vooraf duidelijk op de site, niet pas in het gesprek.
Veelgestelde vragen
Hoeveel mensen staan er op een wachtlijst in de GGZ?
Dat cijfer bestaat op dit moment niet. De laatste officiële telling is van 1 oktober 2024 en kwam uit op 108.878 wachtplekken. Let op het woord: de Nederlandse Zorgautoriteit telt plekken en geen personen, omdat ongeveer een op de vijf wachtenden met dezelfde zorgvraag op meerdere wachtlijsten tegelijk staat. Het aantal mensen ligt dus lager. Sinds 2026 wordt het actuele aantal wachtenden niet meer uitgevraagd.
Wat is de treeknorm?
De treeknorm is de landelijk afgesproken maximaal aanvaardbare wachttijd: vier weken tot een aanmeldgesprek en tien weken tot de start van de behandeling, samen veertien weken. Het is een afspraak tussen zorgaanbieders en verzekeraars, geen wet, en hij wordt in de praktijk breed overschreden.
Waarom zijn er geen actuele wachttijdcijfers?
Omdat de manier van meten verandert. Tot en met 2025 gaven zorgaanbieders hun wachttijden handmatig door via een portaal. Vanaf 2026 worden ze uit declaratiegegevens gehaald, en is de telling van het actuele aantal wachtenden gestopt. In 2026 lopen beide methodes naast elkaar; vanaf 2027 geldt de nieuwe voor alle aanbieders.
Hoe lang is de wachttijd voor een psycholoog?
Dat verschilt sterk per regio en per klacht. Uit de laatste volledige meting bleek dat 67 procent van de mensen langer dan vier weken wachtte op een eerste gesprek, en bijna vier op de tien langer dan tien weken op de start van de behandeling. Voor jouw eigen situatie is de wachttijd van de aanbieder zelf de enige betrouwbare bron; die moeten zij publiceren.
Kan ik ergens sneller terecht?
Ja, maar dan vrijwel altijd buiten de verzekerde zorg om. Via PsyIntake boek je zelf een intakegesprek bij een aangesloten hulpverlener die plek heeft, zonder verwijsbrief en zonder wachtlijst. Je betaalt de intake zelf, dus dat is een afweging die je bewust maakt.
Bronnen
- Nederlandse Zorgautoriteit, Informatiekaart Wachttijden en wachtplekken ggz, oktober 2024: 108.878 wachtplekken, peildatum 1 oktober 2024, plus de percentages boven de treeknorm.
- Nederlandse Zorgautoriteit, meestgestelde vragen bij die informatiekaart: ongeveer een op de vijf wachtenden staat op meerdere lijsten.
- Nederlandse Zorgautoriteit, Toelichting nieuwe werkwijze: wachttijden uit declaratiedata, 22 juli 2025: de overstap per 2026 en het stoppen van de uitvraag van het actuele aantal wachtenden.
Nagetrokken bij de bron op 14 september 2026. Komt de NZa met cijfers uit de nieuwe meting, dan wordt deze pagina bijgewerkt.