Rijangst (amaxofobie)
Klamme handen, bonzend hart, trillen. Rijangst beperkt je vrijheid, maar is met de juiste aanpak goed te behandelen.
Wat is rijangst?
Rijangst, ook wel amaxofobie, is de angst om auto te rijden of een voertuig te besturen. Naar schatting heeft 1 op de 8 Nederlandse bestuurders hier last van. De ernst varieert: sommigen rijden toch maar met veel spanning, anderen vermijden het rijden volledig.
Rijangst kan zich richten op het rijden zelf, maar ook op specifieke situaties: snelwegen, tunnels, bruggen, files of het gevoel opgesloten te zitten in het verkeer. Soms is de angst niet voor het rijden maar voor een paniekaanval achter het stuur.
Symptomen
Oorzaken
Traumatische ervaring
Een ongeluk meemaken of ervan getuige zijn, kan de amygdala 'herprogrammeren' om verkeerssituaties als gevaarlijk te markeren.
Paniekaanval tijdens het rijden
Als je ooit een paniekaanval achter het stuur hebt gehad, ontstaat angst voor herhaling. waardoor rijden zelf een trigger wordt.
Geen directe oorzaak
Rijangst kan ook ontstaan zonder een duidelijke aanleiding, via geleidelijk opgebouwde onzekerheid of angst voor controleverlies.
Combinatie met andere angststoornissen
Claustrofobie, paniekstoornis of gegeneraliseerde angststoornis verhogen het risico op rijangst.
Hoe overwin je rijangst?
Blijf rijden
Vermijden maakt de angst groter. Kleine stapjes blijven rijden, korte en bekende ritten, helpt je brein te leren dat het veilig is.
Begrijp je angst
Weet je waarvoor je precies bang bent? Tunnels? Snelwegen? Paniekaanvallen? Gerichte aanpak werkt beter dan algemene geruststelling.
Adem bewust
Langzamer uitademen dan inademen kalmeert het zenuwstelsel direct. Oefenen buiten de auto helpt je het ook tijdens het rijden te kunnen.
Exposure therapie
Stapsgewijs blootstelling aan angstoproepende rijsituaties, van minder naar meer belastend. Dit is de meest effectieve aanpak.
Behandeling
CGT
Je onderzoekt welke gedachten de angst versterken en leert realistischer te denken: 'De kans dat ik een ongeluk krijg is klein. Ik kan ermee omgaan.'
Exposure therapie
Stapsgewijs en gericht blootstellen aan de angstoproepende rijsituaties, met behulp van een angstladder.
EMDR
Als de rijangst voortkomt uit een traumatische ervaring (ongeluk, paniekaanval), kan EMDR helpen die herinnering te verwerken.
Virtuele-reality exposure
Oefenen met rijsituaties in VR: veilig blootstellen voordat je naar de echte weg gaat.
Veelgestelde vragen
Herken je jezelf hierin?
Boek een intakegesprek. Samen kijken jullie wat het beste bij jou past.
Bron: DSM-5, APA · Trimbos Instituut · Öst (1989), Behaviour Research and Therapy
Passende behandelingen
Behandelvormen die hierbij helpen
Lees hoe deze bewezen behandelingen werken. Welke bij jou past, bepaal je samen met je hulpverlener tijdens de intake.
Waar zoek je precies naar?
Weet je niet zeker welke hulp je nodig hebt?
Doe de zelftest
Beantwoord een paar vragen over jouw klachten en ontdek welke hulpverlener het beste bij jou past.