← Alle klachtenAngststoornis

Rijangst (amaxofobie)

Klamme handen, bonzend hart, trillen. Rijangst beperkt je vrijheid, maar is met de juiste aanpak goed te behandelen.

Wat is rijangst?

Rijangst, ook wel amaxofobie, is de angst om auto te rijden of een voertuig te besturen. Naar schatting heeft 1 op de 8 Nederlandse bestuurders hier last van. De ernst varieert: sommigen rijden toch maar met veel spanning, anderen vermijden het rijden volledig.

Rijangst kan zich richten op het rijden zelf, maar ook op specifieke situaties: snelwegen, tunnels, bruggen, files of het gevoel opgesloten te zitten in het verkeer. Soms is de angst niet voor het rijden maar voor een paniekaanval achter het stuur.

Wetenschappelijke basis: Rijangst is een specifieke fobie (DSM-5). De amygdala koppelt rijsituaties aan gevaar. Exposure therapie, stapsgewijs en gericht blootstellen, is de meest bewezen effectieve behandeling voor specifieke fobieën.

Symptomen

✓Hartkloppingen voor of tijdens het rijden
✓Zweten, beven of trillen
✓Benauwdheid of hyperventilatie
✓Duizeligheid of een licht gevoel in het hoofd
✓Pijn op de borst of druk gevoel
✓Misselijkheid
✓Gevoel de controle te verliezen
✓Vermijding van bepaalde routes, situaties of rijden in het algemeen

Oorzaken

Traumatische ervaring

Een ongeluk meemaken of ervan getuige zijn, kan de amygdala 'herprogrammeren' om verkeerssituaties als gevaarlijk te markeren.

Paniekaanval tijdens het rijden

Als je ooit een paniekaanval achter het stuur hebt gehad, ontstaat angst voor herhaling. waardoor rijden zelf een trigger wordt.

Geen directe oorzaak

Rijangst kan ook ontstaan zonder een duidelijke aanleiding, via geleidelijk opgebouwde onzekerheid of angst voor controleverlies.

Combinatie met andere angststoornissen

Claustrofobie, paniekstoornis of gegeneraliseerde angststoornis verhogen het risico op rijangst.

Hoe overwin je rijangst?

Blijf rijden

Vermijden maakt de angst groter. Kleine stapjes blijven rijden, korte en bekende ritten, helpt je brein te leren dat het veilig is.

Begrijp je angst

Weet je waarvoor je precies bang bent? Tunnels? Snelwegen? Paniekaanvallen? Gerichte aanpak werkt beter dan algemene geruststelling.

Adem bewust

Langzamer uitademen dan inademen kalmeert het zenuwstelsel direct. Oefenen buiten de auto helpt je het ook tijdens het rijden te kunnen.

Exposure therapie

Stapsgewijs blootstelling aan angstoproepende rijsituaties, van minder naar meer belastend. Dit is de meest effectieve aanpak.

Behandeling

CGT

Je onderzoekt welke gedachten de angst versterken en leert realistischer te denken: 'De kans dat ik een ongeluk krijg is klein. Ik kan ermee omgaan.'

Exposure therapie

Stapsgewijs en gericht blootstellen aan de angstoproepende rijsituaties, met behulp van een angstladder.

EMDR

Als de rijangst voortkomt uit een traumatische ervaring (ongeluk, paniekaanval), kan EMDR helpen die herinnering te verwerken.

Virtuele-reality exposure

Oefenen met rijsituaties in VR: veilig blootstellen voordat je naar de echte weg gaat.

Veelgestelde vragen

Is rijangst een psychische aandoening?
Rijangst is een specifieke fobie en valt daarmee onder de angststoornissen (DSM-5). Dat klinkt zwaar, maar specifieke fobieën zijn juist relatief snel en effectief te behandelen.
Waarom heb ik opeens angst om te rijden?
Rijangst kan plotseling ontstaan door een ervaring (ongeluk, paniekaanval, bericht over een ongeluk) of geleidelijk opgebouwd zijn. Een gesprek met een hulpverlener helpt de oorzaak te achterhalen.
Hoe lang duurt behandeling van rijangst?
Bij een enkelvoudige fobie zijn soms al 6-12 sessies exposure voldoende voor significant herstel.

Herken je jezelf hierin?

Boek een intakegesprek. Samen kijken jullie wat het beste bij jou past.

Bron: DSM-5, APA · Trimbos Instituut · Öst (1989), Behaviour Research and Therapy

Passende behandelingen

Behandelvormen die hierbij helpen

Lees hoe deze bewezen behandelingen werken. Welke bij jou past, bepaal je samen met je hulpverlener tijdens de intake.

Cognitieve gedragstherapie (CGT)Exposure in vivo

Zoek hulp bij jou in de buurt

Psycholoog per stad

AlmereAmersfoortAmsterdamArnhemBarneveldBredaDen HaagEindhovenGroningenLeusdenNijmegenRotterdamTilburgUtrechtWeesp

Waar zoek je precies naar?

Weet je niet zeker welke hulp je nodig hebt?

Doe de zelftest

Beantwoord een paar vragen over jouw klachten en ontdek welke hulpverlener het beste bij jou past.

Doe de zelftestAlle klachten