← Alle klachtenVrouwengezondheid

Premenstruele stemmingsstoornis (PMDD)

Een tot twee weken voor je menstruatie overspoelen heftige stemmingswisselingen, wanhoop en uitputting je leven. Dat is PMDD: serieus, herkenbaar en behandelbaar.

Wat is PMDD?

Premenstruele stemmingsstoornis (PMDD) is een stemmingsstoornis die wordt aangestuurd door schommelingen in de vrouwelijke hormonen in de tweede helft van de menstruatiecyclus. Tussen de 3 en 8 procent van de vrouwen heeft er last van. De klachten zijn ernstig genoeg om het dagelijks leven significant te verstoren.

PMDD is geen gewoon PMS. PMS veroorzaakt milde tot matige klachten. PMDD is intenser, emotioneel zwaarder en leidt tot beperkingen in werk, relaties en dagelijkse activiteiten.

Wetenschappelijke basis: Vrouwen met PMDD hebben geen afwijkende hormoonspiegels, maar zijn hypersensitief voor normale hormonale fluctuaties. De luteinale fase (na de eisprong) activeert bij hen een sterke reactie in de amygdala. PMDD staat in de DSM-5 als officiële diagnose.
In cijfers
3–8% van de vrouwen in de vruchtbare leeftijd
Voorkomen
Uitsluitend bij mensen met een menstruatiecyclus
Man / vrouw
Reproductieve leeftijd; neemt soms toe richting menopauze
Leeftijd
PMDD verschilt van PMS door ernst en functionele beperkingen gedurende 2+ cycli
SSRIs en CGT zijn bewezen effectief; diagnose via dagboekregistratie van minimaal 2 cycli
Bron: Epperson et al. (2012), American Journal of Psychiatry · DSM-5 APA · ACOG Practice Bulletin (2014) (2024)

Symptomen

Klachten ontstaan doorgaans 1-2 weken voor de menstruatie en verminderen kort na de start ervan:

✓Heftige stemmingswisselingen: snel wisselen van emoties
✓Intense somberheid of gevoel van hopeloosheid
✓Sterke angst of spanning
✓Prikkelbaarheid of driftbuien
✓Gevoel van overweldigd zijn
✓Moeite met concentreren
✓Slaapproblemen of juist te veel slapen
✓Eetbuien of sterk verlangen naar bepaald eten
✓Vermoeidheid en energieverlies
✓Lichamelijke klachten: opgeblazen gevoel, gevoelige borsten, hoofdpijn

Bij gedachten aan suïcide: bel 0800-0113 (113 Zelfmoordpreventie, 24/7 bereikbaar).

Verschil PMDD en PMS: PMDD heeft minstens 5 symptomen waaronder minimaal 1 stemmingssymptoom, terwijl de klachten bij PMS doorgaans milder zijn en het dagelijks functioneren minder ernstig belemmeren. Bijhouden van je cyclus over 2 maanden helpt bij diagnose.

Gevolgen

✓Relaties staan onder druk door stemmingswisselingen
✓Werk of studie functioneren neemt af in de klachtperiode
✓Isolement en schaamte
✓Hogere kans op depressie of angststoornis
✓Klachten kunnen erger worden rondom zwangerschap, bevalling of overgang

Wat helpt?

Cyclusbewustzijn

Bijhouden wanneer klachten optreden geeft inzicht. Je kunt stressvolle taken plannen buiten de luteinale fase.

Beweging

Licht tot matig sporten verlaagt stressrespons en verbetert stemming structureel.

Slaap en ritme

Consistent slaapritme beschermt het hormonale systeem en vermindert emotionele reactiviteit.

Praten

Uitspreken wat je meemaakt, met partner, vrienden of hulpverlener, verlicht de druk.

Behandeling

CGT

Helpt bij het omgaan met de intense emoties en gedachten die bij PMDD horen. Je leert anders te reageren op de hormonale golfbeweging.

Mindfulness

Bewuste aandacht helpt om de stemmingswisselingen te observeren zonder erin meegesleurd te worden.

ACT

Leren omgaan met moeilijke gevoelens in plaats van ertegen te vechten, en toch handelen vanuit wat je waardevol vindt.

Veelgestelde vragen

Is PMDD te genezen?
PMDD verdwijnt door de menopauze, maar tot die tijd zijn de klachten goed te behandelen met CGT, leefstijlaanpassing en soms medicatie.
Hoeveel vrouwen hebben PMDD?
Naar schatting 3-8% van de vrouwen in de vruchtbare leeftijd. Dat zijn in Nederland honderdduizenden vrouwen.
Wie kan PMDD vaststellen?
Een huisarts, gynaecoloog of psycholoog. Diagnose is gebaseerd op klachtenpatroon over minimaal twee cycli.

Herken je jezelf hierin?

Boek een intakegesprek. Samen kijken jullie wat het beste bij jou past.

Bron: Halbreich et al. (2003), Gynecological Endocrinology · DSM-5, APA · NIH

Passende behandelingen

Behandelvormen die hierbij helpen

Lees hoe deze bewezen behandelingen werken. Welke bij jou past, bepaal je samen met je hulpverlener tijdens de intake.

Cognitieve gedragstherapie (CGT)Mindfulness

Zoek hulp bij jou in de buurt

Psycholoog per stad

AlmereAmersfoortAmsterdamArnhemBarneveldBredaDen HaagEindhovenGroningenLeusdenNijmegenRotterdamTilburgUtrechtWeesp

Waar zoek je precies naar?

Een psycholoog zonder wachtlijstZonder verwijsbrief naar een psycholoogWat een psycholoog kost als je zelf betaaltHulp buiten je zorgverzekering omEen psycholoog in de avond of het weekendOnline een psycholoog sprekenHoe lang de wachtlijsten in de GGZ zijnZelf nagaan wat er speelt

Weet je niet zeker welke hulp je nodig hebt?

Doe de zelftest

Beantwoord een paar vragen over jouw klachten en ontdek welke hulpverlener het beste bij jou past.

Doe de zelftestAlle klachten