Nachtmerries
Je schrikt wakker. Hart bonzend, zweet op je huid. Een nachtmerrie. Soms hoort dat bij het leven. Maar als nare dromen je nachtrust en je dag beheersen, is er meer aan de hand.
Wat zijn nachtmerries?
Nachtmerries zijn angstaanjagende dromen waarbij je wakker schrikt. Je herinnert je de inhoud nog goed en je lichaam is op scherp: verhoogde hartslag, zweten, gespannen spieren. Daarna duurt het soms lang voordat je weer kunt slapen.
Zo'n 70% van de bevolking heeft weleens een nachtmerrie. Dat is normaal. Maar als nachtmerries terugkeren, je slaapkwaliteit aantasten of overdag doorwerken in angst en vermijding, verdienen ze aandacht.
Soorten nachtmerries
Thematische nachtmerries
Terugkerende thema's zonder directe link aan een eigen traumatische ervaring: achtervolgd worden, vallen, tanden verliezen. Komen voor bij stress of angst.
Posttraumatische nachtmerries
Directe herhalingen van een traumatische ervaring. Kenmerkend voor PTSS: de nachtmerrie herinnert het brein steeds opnieuw aan het trauma.
Nachtmerriestoornis
Als nachtmerries aanhoudend zijn, ernstige slaapverstoring veroorzaken en het dagelijks leven beïnvloeden, zonder dat alcohol, medicijnen of een andere diagnose de oorzaak is.
Oorzaken
Wat je zelf kunt doen
Ontspanning voor het slapen
Beperk schermen, vermijd intensieve content en maak tijd voor rust. Een rustige overgang naar de nacht helpt.
Nachtmerrie herschrijven
Schrijf overdag de nachtmerrie op en bedenk een ander, minder bedreigend einde. Herhaal dit in gedachten. Dit is de basis van imagery rehearsal therapy.
Slaappatroon stabiliseren
Vaste tijden, koele kamer, geen cafeïne laat op de avond. Een stabiele slaaproutine beschermt tegen nachtmerries.
Behandeling
Imagery Rehearsal Therapy (IRT)
De meest bewezen behandeling voor nachtmerriestoornis. Je herschrijft actief de nachtmerrie met een ander einde en herhaalt dit overdag.
EMDR
Bij posttraumatische nachtmerries: het traumatische geheugen verwerken zodat de nachtmerrie zijn intensiteit verliest.
CGT-I
Cognitieve gedragstherapie voor insomnia: voor wanneer nachtmerries bredere slaapproblemen veroorzaken.
Exposure therapie
Bij angst voor het slapen door nachtmerries: stapsgewijs naar het slapen toe werken zonder vermijding.
Veelgestelde vragen
Herken je jezelf hierin?
Boek een intakegesprek. Samen kijken jullie wat het beste bij jou past.
Bron: DSM-5, APA · Krakow & Zadra (2006), Psychological Medicine · GGZ Standaarden
Passende behandelingen
Behandelvormen die hierbij helpen
Lees hoe deze bewezen behandelingen werken. Welke bij jou past, bepaal je samen met je hulpverlener tijdens de intake.
Waar zoek je precies naar?
Weet je niet zeker welke hulp je nodig hebt?
Doe de zelftest
Beantwoord een paar vragen over jouw klachten en ontdek welke hulpverlener het beste bij jou past.