← Alle klachtenRelaties

Overspel en vreemdgaan in een relatie

Ontdekken dat je partner is vreemdgegaan, of zelf ontrouw zijn geweest: het zet een relatie op zijn kop. Vertrouwen dat vanzelfsprekend was, is ineens weg. Toch is overspel niet automatisch het einde. Veel stellen gaan er samen doorheen, en sommigen komen er dichter bij elkaar uit.

Wat is overspel?

Overspel is een seksuele of emotionele relatie met iemand buiten je relatie, terwijl jullie afspraak was dat dat niet zou gebeuren. Wat precies als ontrouw voelt, verschilt per stel. Voor de een begint het bij een geheim chatcontact of een hechte vriendschap waar de partner niets van weet, voor de ander pas bij seks.

Voor de partner die het ontdekt, voelt het vaak als een schok die het hele beeld van de relatie onderuit haalt. Herinneringen krijgen ineens een andere betekenis. Veel mensen beschrijven klachten die lijken op die na een schokkende gebeurtenis: steeds terugkerende beelden, slecht slapen, waakzaam zijn en heftige stemmingswisselingen.

De partner die vreemdging zit meestal met schuld, schaamte en de vraag hoe het zover kon komen. Soms ook met verdriet om de relatie buiten de relatie. Allebei hebben jullie pijn, op een andere manier, en dat maakt praten zo moeilijk.

Wat je kunt merken

Wantrouwen en controleren

Telefoon nakijken, steeds willen weten waar je partner is, niet meer kunnen geloven wat er gezegd wordt.

Steeds terugkerende vragen

Dezelfde vragen over het waarom en het hoe blijven terugkomen, ook als ze al beantwoord zijn. Dat is geen onwil, maar een poging om weer grip te krijgen.

Heftige emoties

Woede, verdriet, angst en verwarring wisselen elkaar af, soms op één dag.

Schuld en schaamte

De partner die vreemdging weet niet hoe het goed te maken en trekt zich terug of wordt defensief.

Afstand of juist vastklampen

De een wil alles bespreken, de ander wil het liefst verder zonder erover te praten. Zo ontstaat een patroon van achtervolgen en terugtrekken.

Waarom gebeurt het?

Er is zelden één oorzaak. Overspel ontstaat meestal in een samenspel van wat er in de relatie speelt, wat er bij de persoon zelf speelt en de gelegenheid. Dat verklaart het, het praat het niet goed.

✓Afstand en eenzaamheid in de relatie, al langer voordat het overspel begon
✓Behoeften die niet uitgesproken of niet gehoord worden, bijvoorbeeld aan aandacht of intimiteit
✓Steeds dezelfde ruzies of juist ijzige stiltes
✓Een periode van veel druk, zoals werk, de zorg voor kinderen of ziekte
✓Eigen onzekerheid of de behoefte om gezien en bewonderd te worden
✓Gelegenheid op een moment dat de relatie kwetsbaar is

Wat zegt het onderzoek?

In Emotionally Focused Therapy (EFT) heet de wond die ontrouw slaat een hechtingsverwonding: een moment waarop je partner er niet was toen je hem of haar het hardst nodig had. Johnson, Makinen en Millikin (2001) beschreven hoe zo'n verwonding een relatie kan laten vastlopen, en hoe stellen haar stap voor stap kunnen helen.

Het onderzoek naar herstel na overspel is nog klein, maar wijst één kant op. In een studie met 24 stellen met zo'n verwonding kwam na gemiddeld 13 sessies EFT ongeveer twee derde tot herstel en vergeving (Makinen en Johnson, 2006). In een groot onderzoek naar relatietherapie bleken stellen waarbij overspel speelde aan het begin meer te lijden dan andere stellen, maar als het overspel bekend was, gingen zij in de therapie juist sterk vooruit (Atkins en collega's, 2005). Ook een aanpak die speciaal voor herstel na overspel is ontwikkeld, liet in een kleine studie verbetering zien (Gordon, Baucom en Snyder, 2004).

Voor relatietherapie in het algemeen is het bewijs stevig. Een meta-analyse van 33 gerandomiseerde studies met samen 2.730 deelnemers laat zien dat EFT en gedragsmatige relatietherapie de relatietevredenheid duidelijk verbeteren (Rathgeber en collega's, 2019).

Behandeling

Relatietherapie

Samen onderzoeken wat er gebeurd is, wat eraan voorafging en wat jullie nodig hebben om verder te kunnen. Eerst gaat het vaak om rust en veiligheid, daarna om begrijpen en pas dan om opnieuw opbouwen.

Emotionally Focused Therapy (EFT)

Gericht op het herstel van de emotionele verbinding: de pijn erkennen, het patroon tussen jullie begrijpen en stap voor stap weer veiligheid opbouwen. De partner die vreemdging leert de pijn echt te zien, de gekwetste partner leert weer vertrouwen te geven.

Individuele therapie

Voor wie apart wil kijken naar de eigen pijn, schuld of twijfel, bijvoorbeeld voordat jullie samen verder praten of als je nog niet weet of je verder wilt.

Begeleiding bij uit elkaar gaan

Ook als jullie besluiten uit elkaar te gaan, kan begeleiding helpen om dat zo zorgvuldig mogelijk te doen, zeker als er kinderen zijn.

Wanneer zoek je hulp?

Zoek hulp als jullie steeds in dezelfde ruzie belanden, als je niet meer kunt slapen of werken, of als je niet weet of je verder wilt. Je hoeft niet te wachten tot jullie er samen uit zijn: juist in de eerste weken kan begeleiding voorkomen dat de wond dieper wordt.

Wat je zelf kunt doen

✓Spreek af wanneer jullie erover praten, zodat het niet elk gesprek overneemt
✓Neem geen grote beslissingen in de eerste weken
✓Zorg voor slaap, eten en iemand bij wie je je verhaal kwijt kunt
✓Vraag wat je echt wilt weten, en bedenk of details je helpen of juist meer pijn doen

Veelgestelde vragen

Kan een relatie overspel overleven?
Ja. Veel stellen blijven samen na overspel en sommigen zeggen achteraf dat hun relatie er sterker van werd. Dat vraagt wel dat jullie allebei willen werken aan herstel. Onderzoek wijst erop dat relatietherapie daarbij kan helpen, ook als het overspel pas tijdens de therapie bekend wordt.
Moeten we samen in therapie of apart?
Allebei kan. Relatietherapie is gericht op jullie samen. Soms is het fijn om eerst apart te praten, bijvoorbeeld als je nog niet weet of je verder wilt.
Hoe lang duurt herstel na overspel?
Dat verschilt per stel. Vertrouwen komt niet in één gesprek terug. Reken eerder op maanden dan op weken, met ups en downs. In onderzoek naar EFT ging het om gemiddeld dertien sessies.
Moet ik alles vertellen?
Eerlijkheid is nodig om vertrouwen te herstellen, maar niet elk detail helpt. Een therapeut kan helpen uitzoeken welke vragen de gekwetste partner echt nodig heeft om verder te kunnen.
Is emotionele ontrouw ook overspel?
Voor veel mensen wel. Een geheime, hechte band met iemand anders kan net zo pijnlijk zijn als seks. Wat telt, is wat jullie samen als ontrouw ervaren.

Bronnen

  • Atkins, D. C., Eldridge, K. A., Baucom, D. H., & Christensen, A. (2005). Infidelity and behavioral couple therapy: optimism in the face of betrayal. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 73(1), 144-150.
  • Gordon, K. C., Baucom, D. H., & Snyder, D. K. (2004). An integrative intervention for promoting recovery from extramarital affairs. Journal of Marital and Family Therapy, 30(2), 213-231.
  • Johnson, S. M., Makinen, J. A., & Millikin, J. W. (2001). Attachment injuries in couple relationships: a new perspective on impasses in couples therapy. Journal of Marital and Family Therapy, 27(2), 145-155.
  • Makinen, J. A., & Johnson, S. M. (2006). Resolving attachment injuries in couples using emotionally focused therapy: steps toward forgiveness and reconciliation. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 74(6), 1055-1064.
  • Rathgeber, M., Bürkner, P. C., Schiller, E. M., & Holling, H. (2019). The efficacy of emotionally focused couples therapy and behavioral couples therapy: a meta-analysis. Journal of Marital and Family Therapy, 45(3), 447-463.

Herken je jezelf hierin?

Boek een intakegesprek. Samen kijken jullie wat het beste bij jou past.

Zoek hulp bij jou in de buurt

Psycholoog per stad

AlmereAmersfoortAmsterdamArnhemBarneveldBredaDen HaagEindhovenGroningenLeusdenNijmegenRotterdamTilburgUtrechtWeesp

Waar zoek je precies naar?

Weet je niet zeker welke hulp je nodig hebt?

Doe de zelftest

Beantwoord een paar vragen over jouw klachten en ontdek welke hulpverlener het beste bij jou past.

Doe de zelftestAlle klachten