Zelf betalen voor psychologische hulp: een ongemakkelijke vraag, eerlijk bekeken
Als een cliënt zelf betaalt, kan er iets wringen, ook als je tarief eerlijk is. Over waar dat gevoel vandaan komt, wat ervan klopt en hoe je het eerlijk houdt.
Marloes zit tegenover je, aan het eind van een eerste gesprek. Ze heeft verteld over de reorganisatie op haar werk, over de maanden waarin ze slecht sliep. En over die ochtend dat ze in de auto bleef zitten, omdat ze niet naar binnen kon. Ze is rustiger dan toen ze binnenkwam. Terwijl ze haar jas pakt, vraagt ze voorzichtig wat het kost als ze blijft komen. Je noemt je tarief en voelt iets wringen. Niet omdat het bedrag te hoog is, maar omdat je even denkt aan iemand die dit niet had kunnen betalen. Marloes knikt en maakt een nieuwe afspraak. Dat gevoel gaat met jou mee naar huis.
Komt dit je bekend voor, dan ben je niet de enige. Veel vakgenoten dragen dit gevoel met zich mee, en het komt voort uit betrokkenheid. Je bent dit vak ingegaan omdat je wilt dat mensen geholpen worden, niet alleen de mensen die het kunnen betalen. Soms klinkt het hardop als een bezwaar: zelf betalen zou een tweedeling maken, waarin wie geld heeft voorrang koopt. Die zorg verdient een eerlijk antwoord, en dat zoeken we samen met Marloes.
Wat klopt aan dat ongemak
Laten we beginnen met wat klopt, want je gevoel zit er niet naast. Geld kan een drempel zijn om hulp te zoeken. Als zelf betalen de enige snelle route wordt, krijgt wie meer geld heeft eerder hulp. En snel terechtkunnen is in de GGZ geen vanzelfsprekendheid. Bij de laatste telling van de Nederlandse Zorgautoriteit, op 1 oktober 2024, waren er in de GGZ 108.878 wachtplekken. Van de wachtplekken voor een eerste gesprek viel maar een derde binnen de norm van vier weken. Dat zijn plekken en geen personen, want ongeveer een op de vijf wachtenden staat met dezelfde zorgvraag op meer dan één lijst. Maar achter die plekken zitten wel mensen die wachten tot het hun beurt is.
Die wachttijden zijn het eigenlijke probleem, en het is zwaar om dat te zien terwijl je het in je eentje niet oplost. Wat je wel kunt doen, is ervoor zorgen dat niemand bij jou denkt dat betalen de enige weg is. De vergoede route moet er altijd blijven, en een cliënt moet weten dat die bestaat. Zelf betalen mag nooit de enige deur zijn. Het kan wel een extra deur zijn, voor wie daar bewust voor kiest.
Voor Marloes was er geen andere deur
Kijk nu nog eens naar wat Marloes je vertelde. Wat zij beschrijft, past bij overspannenheid na een zware periode op haar werk. Volgens het Zorginstituut moet er voor vergoeding in ieder geval sprake zijn van een psychische stoornis volgens de DSM-classificatie. Problemen met werk, overspannenheid en burn-out en relatieproblemen worden niet vergoed. Dat geldt ook voor moeite met een nieuwe situatie, zoals na een scheiding, bij rouw of na het verlies van werk. Marloes had dus hoe dan ook zelf moeten betalen, bij jou of bij iemand anders. Ze heeft niemand een plek afgenomen. Ze zocht een plek waar ze terechtkon, en die heb jij haar gegeven.
Stel nu dat haar klachten wel onder het basispakket waren gevallen, en dat ze toch zelf had willen betalen. Ook dat komt voor, want sommige mensen willen niet dat er informatie over hun zorgvraag bij de verzekeraar terechtkomt. Die wens kun je serieus nemen en tegelijk iets meegeven wat lang niet elke cliënt weet. Binnen de vergoede zorg kan die informatie ook worden beperkt, met een privacyverklaring. Volgens de NZa krijgt de verzekeraar dan het gekozen zorgvraagtype niet. Door dat te vertellen, geef je iemand een echte keuze. Wie dan nog zelf betaalt, doet dat omdat het bij hem past en niet omdat hij niets anders wist.
De andere kant van zelf betalen
Voor Marloes heeft zelf betalen ook echte voordelen, en die mag je zien. Ze had geen verwijsbrief nodig en koos zelf bij wie ze ging zitten. Er gaat geen declaratie naar haar verzekeraar, al houd jij wel een dossier bij. En haar hulpvraag hoeft niet in een stoornis te passen om serieus genomen te worden. Ze mag komen met wat haar nu bezighoudt, en samen kijken jullie wat er nodig is. Voor iemand die maanden slecht heeft geslapen, kan dat veel rust geven.
Er is ook een kant die Marloes niet ziet. Niet alle hulpverleners krijgen een contract bij de zorgverzekeraar, en sommigen kiezen er zelf voor om zonder contract te werken. Met een contract maak je met elke verzekeraar afspraken, en daar horen administratie en verantwoording bij. Soms geldt er ook een maximumbedrag aan zorg dat je per jaar voor die verzekeraar mag leveren. Zonder contract heb je meer ruimte om de behandeling samen met je cliënt vorm te geven. Jullie spreken zelf af hoe vaak jullie elkaar zien, hoe lang een gesprek duurt en wanneer het genoeg is. Zo kan de tijd die anders naar administratie gaat, naar het werk zelf.
Waarom iemand zonder contract werkt, verschilt dus per hulpverlener. Voor Marloes maakt het niets uit, want zij betaalt hoe dan ook zelf. Zij wil vooral weten of ze bij jou op haar plek is, en of je haar kunt helpen met wat ze meebrengt. Zelf betalen is dan vooral de manier waarop je je vak kunt uitoefenen.
Waarom verdienen aan zorg zo kan schuren
Misschien blijft er daarna toch iets hangen, ook als je alles eerlijk hebt uitgelegd. Marloes betaalt jou rechtstreeks, en dat voelt anders dan een declaratie. Zorg voelt als iets wat je geeft en niet als iets wat je verkoopt. Geld tussen jou en iemand die je net haar verhaal heeft toevertrouwd, kan dan ongemakkelijk zijn. Dat is goed te begrijpen. Toch heb jij, net als ieder ander, een inkomen nodig om van te leven. Verdienen aan zorg is normaal, ook als je er met je hele hart in staat.
In de vergoede zorg wordt er net zo goed aan zorg verdiend, alleen zie je het minder. Dat geld loopt via de zorgverzekeraar, en die wordt betaald uit de premies die iedereen vanaf 18 jaar elke maand betaalt. Daarnaast komt er geld uit inkomensafhankelijke bijdragen en belastingen. Ook dat geld komt dus bij de burger vandaan, alleen via een omweg. Waarom voelt het dan goed als de verzekeraar betaalt, en niet als Marloes dat zelf doet? Het werk is hetzelfde en jij bent dezelfde. Alleen ziet de cliënt de rekening nu zelf.
Daar komt bij dat een tarief niet hetzelfde is als wat je verdient. Van elk uur gaan eerst de kosten van je praktijk af. Denk aan de huur van je ruimte, je verzekeringen en het elektronisch patiëntendossier waarin je haar verhaal bewaart. Daarbij komen je website, het vindbaar worden en je eigen pensioen, zonder werkgever die meebetaalt. Die kosten zijn er in beide routes. Wat er onder de streep overblijft, is het inkomen van iemand die zijn vak uitoefent. Een eerlijk tarief voor goed werk is daarom niets om je voor te schamen. Je mag dat bedrag rustig noemen, zonder verontschuldiging in je stem.
Hoe je het eerlijk houdt
Dat brengt ons terug bij Marloes en haar jas. Stel dat je het gesprek over geld niet bewaart tot ze opstaat, maar er zelf over begint. Je noemt je tarief en vertelt erbij of haar klacht waarschijnlijk in het basispakket valt. Zou ze op vergoeding kunnen rekenen, dan leg je die route uit: een verwijsbrief van de huisarts, het eigen risico en vaak een wachttijd. Zo hoeft ze niet zelf te vragen wat ze misschien het hele gesprek al wilde weten.
Daarna laat je de afweging bij haar. Voor de een is snel beginnen het geld waard, voor de ander niet, en beide keuzes zijn goed. Je hoeft dat oordeel niet namens je cliënt te vellen, en je hoeft dat gewicht dus ook niet alleen te dragen. Je zorgt ervoor dat ze kiest met alle informatie op tafel, en daarna is de keuze van haar. Misschien merk je dan dat het minder wringt als je je tarief noemt. Bij PsyIntake ligt die informatie er al voordat je cliënt binnenkomt: de site toont vooraf de bemiddelingskosten van PsyIntake. Op jouw profiel staat wat jij per sessie rekent en met welke verzekeraars je een contract hebt. Zo hoeft niemand bij het pakken van de jas nog naar het geld te vragen.
Hetzelfde ongemak bij PsyIntake
Bij PsyIntake kennen we dat gevoel ook. Een cliënt betaalt bij ons 195 euro aan bemiddelingskosten, of 215 euro in de avond of het weekend. Daarvoor zoeken we een hulpverlener die bij de klacht past en nog plek heeft, en regelen we de afspraak. We begrijpen dat ook dat bedrag vragen kan oproepen. Net als jouw praktijk heeft een platform kosten: de vindbaarheid, het boekings- en betaalsysteem en een beveiligde omgeving voor cliëntgegevens.
PsyIntake draait op de bemiddelingskosten en een maandbedrag per hulpverlener, waar je niets voor betaalt zolang je geen cliënt hebt gehad. We nemen bewust geen percentage van je behandelingen, dus wat jij daarna verdient, blijft van jou. Werk je gecontracteerd en heeft de cliënt een verwijsbrief, dan loopt de behandeling daarna via je eigen contract. Op onze pagina over zelf betalen leggen we cliënten uit wat ze per route betalen.
Tot slot
Dat wringende gevoel toen Marloes haar jas pakte, is geen teken dat je iets verkeerd doet. Het laat zien dat toegankelijke zorg je raakt, en dat je verder kijkt dan je eigen praktijk. Dat hoef je niet weg te stoppen. Zelf betalen en toegankelijke zorg kunnen samengaan, zolang de vergoede route blijft bestaan en je cliënt weet wat zijn opties zijn.
Je kunt er deze week al mee beginnen. Kijk eens naar je eigen website, met de ogen van iemand als Marloes, die twijfelt en het spannend vindt om contact op te nemen. Kan ze daar lezen wat ze betaalt, en wanneer ze beter via de huisarts kan gaan? En wil je weten hoe het bij PsyIntake werkt voor hulpverleners, lees dan de pagina voor hulpverleners.
Bronnen
- Nederlandse Zorgautoriteit, Informatiekaart Wachttijden en wachtplekken GGZ, peildatum 1 oktober 2024. https://puc.overheid.nl/nza/doc/PUC_786033_22/
- Zorginstituut Nederland, Geneeskundige GGZ (Zvw), wat wel en niet verzekerd is. https://www.zorginstituutnederland.nl/verzekerde-zorg/g/geneeskundige-ggz-zvw
- Zorginstituut Nederland, Het Zorgverzekeringsfonds. https://www.zorginstituutnederland.nl/financiering/fondsbeheer-zvf-en-flz/zorgverzekeringsfonds
- Nederlandse Zorgautoriteit, Privacy in de GGZ. https://www.nza.nl/zorgsectoren/geestelijke-gezondheidszorg-ggz-en-forensische-zorg-fz/privacy-in-de-ggz
- LVVP, reactie op het wetsvoorstel Bevorderen contractering, 13 juli 2023. https://internetconsultatie.nl/zorgcontractering/reactie/229702/bestand
- LVVP, niet-verzekerde zorg. https://lvvp.info/voor-clienten/wordt-mijn-behandeling-vergoed/niet-verzekerde-zorg/
- PsyIntake, tarieven en bemiddelingskosten. https://psyintake.nl/tarieven
Zelf aansluiten?
Meld je aan als hulpverlener
Zichtbaar worden voor cliënten die zelf een intake bij je boeken, zonder dat je aan acquisitie hoeft te doen.
Meld je aan