Als je kindje te vroeg komt: waarom de couveusetijd zo'n diepe indruk achterlaat

De babykamer is nog niet af, de kraamcadeautjes liggen nog in de winkel. En toch zit je opeens naast een couveuse, tussen piepende apparaten en slangetjes, te kijken naar een kindje dat kleiner is dan je hand. Weken later ben je thuis, maar in je hoofd sta je nog steeds op die afdeling.

Uit onderzoek op alle Nederlandse Neonatale Intensive Care Units blijkt dat ruim een derde van de moeders en ongeveer een op de zes vaders van te vroeg geboren baby's symptomen van een posttraumatische stressstoornis heeft. Dat zijn geen kleine aantallen. En toch voelen veel ouders zich schuldig over hun klachten, omdat hun kindje het immers heeft gered.

Maar wat is een posttraumatische stressstoornis, kortweg PTSS, eigenlijk? PTSS kan ontstaan na een gebeurtenis waarbij je leven of dat van iemand van wie je houdt in gevaar was, of zo voelde het in elk geval. Normaal gesproken verwerkt je brein zo'n ervaring in de weken erna: de herinnering krijgt langzaam een plek en de scherpe randjes slijten. Bij PTSS lukt dat verwerken niet. De herinnering blijft als het ware vers, alsof het gevaar nog steeds actueel is. Daardoor blijft je lichaam in staat van paraatheid, ook al ben je allang veilig thuis. Belangrijk om te weten: PTSS is geen zwakte en geen keuze. Het is een normale reactie van je brein op een abnormale situatie.

Waarom raakt een vroeggeboorte zo diep? Omdat het alles op zijn kop zet wat we als vanzelfsprekend beschouwen. Je verwacht een roze wolk, je krijgt doodsangst. Je brein slaat zulke levensbedreigende momenten op als gevaar, en blijft daarna alert, alsof het gevaar elk moment kan terugkeren. Daar komt bij dat ouders in de couveusetijd vaak in een overlevingsstand staan: ze zijn sterk voor hun kindje en voor elkaar, en pas als de rust terugkeert, komt de klap.

Hoe herken je PTSS bij jezelf? De klachten vallen grofweg in vier groepen. Ten eerste herbelevingen: beelden of nachtmerries van de couveusetijd dringen zich op, of je schiet wakker van een geluid dat lijkt op de monitor in het ziekenhuis. Ten tweede vermijding: je gaat foto's van die eerste weken uit de weg, of juist ziekenhuizen en verjaardagen van andere baby's. Ten derde een voortdurend gevoel van spanning: je bent prikkelbaar, slaapt slecht, of schrikt van elk geluidje. En ten vierde veranderingen in hoe je je voelt en denkt: je voelt je verdoofd terwijl je juist zo dankbaar wilt zijn, of je zit vast in schuldgevoel, de gedachte dat je iets had moeten voorkomen, ook al kon dat helemaal niet.

Wat kan helpen?

1. Neem je verhaal serieus. Wat jij hebt meegemaakt was heftig, ook al liep het goed af. Praat erover met je partner, een vriend of iemand die er zonder oordeel naar luistert. Woorden geven aan wat er gebeurde helpt je brein om het te verwerken.

2. Zoek lotgenoten op. Ouders die hetzelfde hebben meegemaakt begrijpen vaak zonder uitleg wat jij voelt. Er zijn oudergroepen en online communities speciaal voor ouders van vroeggeboren kinderen. Herkenning haalt de eenzaamheid uit je ervaring.

3. Geef jezelf tijd, maar houd je klachten in de gaten. Het is normaal dat de eerste weken en maanden onrustig voelen. Merk je na een paar maanden nog steeds herbelevingen, vermijding of voortdurende spanning? Dan is dat een signaal om hulp te zoeken, niet een teken van zwakte.

Het belangrijkste om te onthouden: jouw klachten zeggen niets over hoe goed je ouder bent. Ze zeggen dat je iets ingrijpends hebt meegemaakt en dat je lichaam en geest daarop reageren. En er is goed nieuws: PTSS is een van de best behandelbare psychische klachten. Behandelingen zoals EMDR en traumagerichte gesprekstherapie helpen je brein om de herinnering alsnog te verwerken. Vaak zijn de behandelingen kortdurend en merken mensen al na een aantal sessies verschil. De herinnering verdwijnt niet, maar verliest zijn lading: het wordt iets dat gebeurd is, in plaats van iets dat steeds opnieuw gebeurt.

Blijf er dus niet alleen mee rondlopen. Via PsyIntake vind je snel een psycholoog die ervaring heeft met trauma en die met je meekijkt wat jij nodig hebt. Je hoefde er niet alleen voor te staan in het ziekenhuis, en dat hoeft nu ook niet.

Geïnspireerd op een bericht van NU.nl. Lees het oorspronkelijke bericht

Hulp nodig?

Boek een intake zonder wachttijd

Binnen 24 uur een gesprek met een gekwalificeerde psycholoog, zonder verwijsbrief, zonder wachttijd.